Okutwala okupima ebyuma ng’omulimu ogukooya, nsobi egula ssente nnyingi. Olina okukitunuulira ng’okubala ebitabo okukulu mu by’ensimbi n’okugoberera amateeka mu nkola yo yonna ey’okulima. Ne bwe kiba nti entuuyo entonotono zambala oba obutakwatagana butono ku puleesa kivaako mangu kasasiro w’eddagala omungi. Ensobi zino ezikwese zireeta okwokya ebirime okw’amaanyi. Era zireka ennimiro zo nga ziri mu bulabe bw’okuziyiza ebiwuka ebimala. You simply cannot afford to guess nga okozesa ebikozesebwa eby’ebbeeyi.
Ekitabo kino kiwa enkola ey’omugaso, eyanguyizibwa mu kubala okutereeza ensobi zino ezikwekeddwa. Tujja kukulaga engeri gy’oyinza okuleeta yonna ekyuma ekifuuyira eby’obulimi mu kugoberera amateeka amakakali n’ebyobulimi. Ojja kuyiga obukodyo obukakasibwa okupima ebifulumizibwa mu butuufu. Tumalawo okubala okuzibu okukuyamba okukuuma ennimiro ezituukiridde. Okussa mu nkola enkola zino kijja kukendeeza nnyo ku nsaasaanya yo ey’ebikozesebwa n’okukuuma obutonde bw’ensi obukwetoolodde.
Ebikulu Ebigenda Okutwalibwa
Omutindo gw’amakolero (USEPA/USDA) gulagira omugatte gw’ensobi ogutassukka 5% wakati w’emiwendo gy’okusaba egy’ekigendererwa n’egya ddala.
Entuuyo eziraga okukyama kw’ebifulumizibwa ebitundu 10% okuva ku musingi gw’abakola zirina okukyusibwa okutangira okukwatagana n’okusaasaana kw’ebintu.
Enkola ya '1/128th acre' emalawo okubala okuzibu eri abafuuyira boom: ounces ezikung'aanyiziddwa zenkana butereevu Gallons Per Acre (GPA).
Okutereeza puleesa tekukola bulungi nnyo ku kukyusa obuzito bw’ebifulumizibwa (kyetaagisa puleesa ya 4x ku 2x output) era kyongera nnyo ku bulabe bw’okuwuguka.
Ebipimo by’omusingi: Okukebera obulungi bw’ebifuuyira eby’obulimi n’ebisasiro
Okupima obubi mu kasirise kuggyamu amagoba ga faamu yo. Olina okunnyonnyola omuwendo omutuufu ogw’ensobi zino ez’ebyuma ezikwese. Okusukkiridde okusiiga kasasiro ebiyingizibwa mu ddagala eby’ebbeeyi etategeerekeka. Era kyongera nnyo obulabe bw’obucaafu bw’amazzi agali wansi w’ettaka. Abalungamya balondoola nnyo ebikosa bino ku butonde bw’ensi. Okwawukana ku ekyo, obutasiiga bulungi kiremererwa okunyigiriza omuddo oba ebiwuka. Okulemererwa kuno kukuwaliriza okukola emirimu gy’okuddamu okufuuyira egy’ebbeeyi. Ofiirwa obudde n’amafuta ga dizero mu nkola eno.
Okwetaaga emisingi emikakali egy’obuwanguzi okutangira okufiirwa kuno. USEPA ne USDA bateekawo omutindo omutegeerekeka ogw’obuwanguzi. Enkola epimiddwa obulungi erina okukola mu bbanga lya ±5% ku muwendo ogugendereddwamu akabonero k’eddagala. Olemererwa okubala okugoberera amateeka singa ebifulumizibwa byo bisukka omugatte guno omunywevu. Ebyobulimi ebituufu byetaaga omutendera guno ogw’obutuufu bw’emirimu. Buli ggaloni erina okukka wennyini we yagenderera.
Ebintu ebimu byetaaga okuddamu okupima amangu. Olina okupima ebyuma byo ku ntandikwa ya buli sizoni y’okufuuyira. Tosigama ku data y’omwaka oguwedde. Era olina okuddamu okupima oluvannyuma lw’okukola okuddaabiriza ppampu oba hardware. Okukyusa obuzito bw’eddagala kikyusa nnyo emiwendo gyo egy’okukulukuta. Kyusa ensengeka zo ez’omusingi ng’ova ku ddagala eritta omuddo erigonvu okudda ku bigimusa ebinene. N’ekisembayo, ddamu okupima amangu ddala ng’olaba enkola z’ennimiro ezitali za bulijjo. Okutta omuddo okusiba oba obutali bwenkanya kiraga enkola y’okuzaala eremereddwa.
Okukebera nga tebannaba kupima: Okuzuula ebigumiikiriza bya Hardware
Tosobola kupima nkola emenyese. Nga tonnagezesa byammwe agriculture sprayer , olina okuteekawo omusingi ogw’ebyuma. Tandika ng’ojjuza ttanka enkulu ng’ejjudde ekitundu ng’okozesa amazzi amayonjo gokka. Tokozesangako ddagala likola mu kiseera ky’okugezesa. Yingiza pampu okugezesa obutebenkevu bwa puleesa y’okukola. Weetegereze nnyo ekipima puleesa. Empiso ebuuka eraga nti empewo esibiddwa oba ppampu eyambala. Tambula obuwanvu bwa boom bwonna okukebera oba layini evuddemu. Teekateeka hoosi zonna ezitonnya nga tonnagenda mu maaso.
Olina okussa mu nkola ennyo ekipimo ky’okwambala ekya 10%. Ebikwata ku katalogu biraga ddala amazzi amangi ge nozzle empya gy’erina okufulumya. Olina okupima ebifulumizibwa mu nozzle yo eya baseline eriwo kati. Geraageranya ekifulumizibwa kino ekipimiddwa ku data ya katalogu eyasooka ey’omukozi. Hardware mu butonde evunda olw’okupampagira eddagala eriwunya. Singa nozzle yonna ssekinnoomu eva ku bitundu ebisukka mu 10% okuva ku specification empya, gisuule mangu. Emikutu egyambala gikola enkola z’okufuuyira ezikwatagana ne kasasiro ekintu eky’ebbeeyi.
Okusengejja kulagira emiwendo gy’amazzi agakulukuta egitakyukakyuka. Olina okwekenneenya ensengeka yo yonna ey’okusengejja. Ggyawo ebisengejja byonna ebiri mu layini ne tip screens.
Nnyika ebisengejja ebicaafu mu mazzi agabuguma aga ssabbuuni.
Siimuula akatimba kano mpola ng’okozesa bbulawuzi y’amannyo eriko ebyoya ebigonvu.
Fuuwa empewo enyigirizibwa ng’oyita mu nsonga z’entuuyo.
Toyingizanga waya, ppini oba ebintu eby’ekyuma mu mulyango.
Ebintu eby’ekyuma bikunya enkalakkalira akaveera oba ekikomo ekikoleddwa mu kyuma ekituufu. Okukunya okutono ennyo kwonoona enkola y’okufuuyira amangu ago. Hardware ennyonjo ekakasa nti okubala kwo okujja kusigala nga kutuufu ddala.
Enkola ya Yiika 1/128 ey’okufuuyira Boom (US Standard)
Okubala okuzibu kutera okumalamu abaddukanya amaanyi okupima ennyo. Enkola ya yiika 1/128 emalawo ddala enkola zino enzibu. Olina okutegeera ensonga ezisibukamu yokka. Gggaloni ya Amerika eya bulijjo erimu awunnsi z’amazzi 128 zennyini. Bw’okendeeza ku kitundu kyo eky’okugezesa okutuuka ku 1/128th ya yiika, okubala kwanguyira bulungi. Ekitundu kino kyenkana square feet 340. Olw’ekipimo kino eky’ekigerageranyo, awunnsi ezikung’aanyiziddwa zenkana butereevu Gallons Per Acre (GPA) zo.
Olina okusooka okuzuula ebanga lyo ettuufu ery’okugezesa. Pima ebanga wakati w’entuuyo zo mu yinsi. Kozesa ensengekera ennyangu okukola maapu y’ebanga lino ku bbanga ly’ovuga mu nnimiro. Ensengekera eri nti: Ebanga (ft) = 340 / (Ebanga ly’entuuyo mu yinsi / 12). Tukuwa emmeeza y'okujuliza eya mutindo wansi okwanguya okuteekawo kwo.
Ebanga wakati w’entuuyo (Yinsi) . |
Ebanga eryetaagisa mu kugezesebwa (Fuuti) . |
15 |
272 |
20 |
204 |
30 |
136 |
40 |
102 |
Goberera emitendera emikakali egy’okutuukiriza okukwata data entuufu ey’obudde n’obunene. Tulakita yo gikuume mu ggiya yennyini gy’ogenda okukozesa okufuuyira.
Laga ebanga ly’okugezesa erisaliddwawo mu nnimiro yo ng’okozesa bendera.
Vuga ebanga eripimiddwa ku sipiidi yo ey’okukola ne RPM.
Wandiika obudde obutuufu bwe kitwala okutambula wakati wa bendera mu sikonda.
Paaka tulakita era yingini ogikuume ng’ekola ku RPM y’emu.
Yingiza pampu ku puleesa yo ey’emirimu gy’ogenderera.
Kuŋŋaanya amazzi amayonjo okuva mu ntuuyo emu okumala ekiseera ekyo kyennyini ekiwandiikiddwa.
Kozesa ekikopo ekipima ekisomebwa ennyo, ekipima ekipimo kya ounces okusobola okukung’aanya.
Soma ounces z’amazzi mu kikopo kyo ku level y’amaaso. Aunces z’amazzi ezikwatibwa zilagira ddala GPA yo ey’omu nnimiro. Bw’okwata ounces 15, ekyuma kyo kikola GPA 15 ddala. Ofunye obuwanguzi mu kalifuuwa enkola yo nga tolina kalkulayiza.
Enkola z’okupima (calibration Frameworks) ku mmotoka ezitaliiko boomless ne Backpack
Ebifuuyira bbomu byesigamye ku ntuuyo ezirina ebanga ettono. Ebifuuyira ebitaliiko boom bisuula omusono omunene ennyo, ogw’enjuyi ennene. Olina okutereeza ensonga yo ey’okubala okusobola okubikka kuno okugazi. Enkola ezitaliiko boom zikozesa '1/8th Acre Method' mu kifo ky'ekyo. Osalawo ebanga ly’okugezesa ng’ogabanya 5,460 n’obugazi bwo bwonna obw’okufuuyira mu ffuuti. Okugeza, obugazi bw’okufuuyira obwa ffuuti 30 kyetaagisa okudduka okugezesa ffuuti 182. Enkola y’okukung’aanya nayo egenda ekula. Ebifulumizibwa obikung’aanya mu pinti okusinga mu ounces. Omugatte gwa pinti ezikung’aanyiziddwa gwenkana ddala GPA yo.
Ebifuuyira mu mugongo oba mu nsawo y’omu mugongo bireeta ekintu ekikulu eky’omuntu. Ekyuma kino tekifuga sipiidi. Ggwe ofuga sipiidi y’okutambula. Kino tukiyita enkyukakyuka y’enneeyisa. Sipiidi yo ey’okutambula erina okusigala nga ekwatagana bulungi. Enkola yo ey’omuggo nayo erina okukwatagana ddala n’embeera y’ennimiro. Pendulum swing okuva ku ludda okudda ku ludda ebikka mu ngeri ya njawulo okusinga sitayiro y’okutambula nga eteredde ku ludda. Olina okukoppa enneeyisa yo entuufu ey'omu nnimiro mu kiseera ky'omutendera gw'okugezesa.
Era olina okulinnyisa okupima ensawo yo ey’omu mugongo okusinziira ku kiwandiiko ky’eddagala. Ebiwandiiko bitera okwawukana wakati w’ebitundu by’ensuku entonotono ne poloti ennene ez’ebyobulimi.
Okukozesa mu kitundu ekitono: Ebiwandiiko ebiwandiikiddwa ku muddo n’ensuku bitera okukozesa emiwendo ku buli square feet 1,000. Laga akabonero ku zooni ya sq ft 1,000. Gufuuyire n’amazzi. Pima amazzi ge wakozesa. Cross-multiply this volume ku sayizi yo yonna ey’oluggya.
Okukozesa minzaani y’ennimiro: Ebiwandiiko ebinene eby’ebyobulimi byetaaga enkola ya GPA. Kozesa enkola ya yiika 1/128 (square feet 340). Fuuyira ekitundu ky’okugezesa. Kuŋŋaanya ebifulumizibwa okumala ebbanga lye limu. Aunces zenkana GPA yo.
Gkwataganya enkola yo n’akabonero k’ekintu kyo okwewala ensobi ez’akabi mu kusengejja.
Okutereeza Ensobi z’Ebifulumizibwa: Puleesa, Sipiidi, oba Entuuyo?
Okugezesebwa kwo okusooka kirabika kujja kugwa ebweru wa 5% margin. Okwetaaga enkola y’okwekenneenya okutereeza ensobi zino ez’ebifulumizibwa obulungi. Abaddukanya emirimu batera okulonda enkola enkyamu ey’okutereeza. Okulonda obubi kivaako okuwuguka kw’amatondo okw’amaanyi. Olina enkyukakyuka ssatu z’olina okukozesa: puleesa, sipiidi, ne sayizi ya ntuuyo. Olina okutegeera obukwakkulizo bwa buli emu.
Tuleeta ekipande eky’okujuliza amangu ku nkola yo ey’okutereeza.
Enkyukakyuka y’okutereeza |
Obunene bw’Okutereeza |
Etteeka ly’emirimu |
Omutendera gw’akabi mu kuwuguka |
Puleesa (PSI) . |
Enkyukakyuka Entonotono (1-9%) |
Alina okukubisaamu puleesa emirundi ena (4x) okutuuka ku mirundi ebiri (2x) egy’okufulumya. |
Waggulu (Akola amatondo amalungi) . |
Sipiidi ya Tulakita |
Tweaks ez'ekigero (10-25%) . |
Okukendeeza ku sipiidi kitundu kikubisaamu emirundi ebiri omuwendo gw’okukozesa ddala. |
Wansi (Ekuuma obunene bw’amatondo) . |
Okuwanyisiganya Nozzle |
Ennongoosereza Ennene (>25%) . |
Londa sayizi ya orifice ekwatagana butereevu n’okukulukuta okwetaagisa. |
Tewali (Enkola esinga obukuumi) . |
Okutereeza puleesa kikola ku tweaks entonotono zokka. Fizikisi y’enkyukakyuka y’amazzi ekoma nnyo enkola eno. Etteeka lya square root lye lifuga emiwendo gy’amazzi agakulukuta. Tosobola kukubisaamu emirundi ebiri ebifulumizibwa ng’omala kukubisaamu emirundi ebiri puleesa. Mu butuufu olina okukubisaamu puleesa emirundi ena okusobola okutuuka ku ddoboozi ery’emirundi ebiri. Tulabula nnyo obutakola kino. Puleesa eya waggulu ekola atomize amazzi ne gafuuka enfuufu ennungi. Enfuufu eno ekulukuta mangu mu nnimiro eziriraanyewo.
Okukyusa sipiidi yo ey’okuvuga kikwata bulungi tweaks ez’ekigero. Sipiidi egabana enkolagana ey’ekifuulannenge obutereevu n’emiwendo gy’okusaba. Okukendeeza ku sipiidi ya tulakita yo ekitundu kikubisaamu emirundi ebiri amangu ddala omuwendo gw’osiiga. Okwawukana ku ekyo, okuvuga emirundi ebiri ku sipiidi kisala GPA yo mu bitundu bibiri. Olina okwetegereza ekkomo ly’emirimu gy’ettaka lyo ery’ennimiro. Ettaka eririmu ebitosi oba eritali lyenkanankana likugira sipiidi yo ey’okuvuga obulungi. Totyoboola bukuumi bwa tulakita okukuba ekiruubirirwa kya GPA.
Okukyusa entuuyo kisigala nga kye kisinga okukuyamba mu nnongoosereza ennene. Tuteeka nozzle swapping nga enkola esinga obukuumi eriwo. Kikiikirira engeri esinga obutuufu ey’okukyusa ennyo emiwendo gy’okusaba. Okukyusa sayizi y’omukutu tekikosa sayizi yo ey’amatondo esinga obulungi. Kikukuuma mu full drift compliance ate nga kikuba target volumes zo mu butuufu.
Enkola endala eza Metric: Enkola ya Mita 100 (L/ha) .
Abaddukanya emirimu mingi mu nsi yonna bakozesa yuniti za metric zokka. Okukyusa ggaloni okudda mu liita kireeta okusikagana okuteetaagisa. Tuwa enkola y’okubalirira ennyangu ey’okugerageranya ensi yonna. Enkola eno eya metric yeesigamye ku kupima Liita buli Yiika (L/ha). Kiyita ddala ku nsonga ya yiika ya 1/128. Obala emiwendo emituufu egy’okukozesa ng’okozesa enkola ey’omutindo gw’okudduka.
Olina okuteekawo olutindo lw’okugezesa olwa mmita 100. Pima mita 100 ddala ku ttaka ly’ennimiro. Vuga omusomo guno ku sipiidi gy’ogenderera okukola. Wandiika obudde bwe kitwala okusala layini y’okumaliriza. Ebikozesebwa bisimba bulungi. Kuŋŋaanya ebifulumizibwa okuva mu ntuuyo emu okumala ebbanga eryo lyennyini. Amazzi gano agakwatiddwa olina okupima mu Liita. Okukozesa ssiringi eriko diguli kikakasa obutuufu obw’amaanyi.
Abaddukanya emirimu abakozesa ebyuma bya Bulaaya ebya mutindo baganyulwa mu nkola ennyangu ey’okukubisaamu. Boom ezisinga ez’omulembe zirina ebanga lya sentimita 50 (mmita 500) erya bulijjo. Singa ekyuma kyo kikwatagana ne spec eno, kozesa shortcut y'okubala ennyangu. Kubisaamu Liter yo gy’okwata ne 200. Okubala kuno amangu ago kuvaamu omuwendo gwo gwonna ogwa L/ha. Okugeza, bw’okwata Liita 0.5, omuwendo gw’osiiga guba ddala 100 L/ha.
Okukola maapu y’ebirime mu nnyiriri kyetaagisa enkola ey’enjawulo katono. Okufuuyira mu bbandi kutunuulira ekirime butereevu okusinga okuweereza ku mpewo. Obala okusinziira ku nnyiriri buli yiika okusinga ku buwanvu bwa square embisi. Olina okuzuula ennyiriri mmeka ezituuka munda mu bulooka etuukiridde. Obugazi bw’ennyiriri bwa mmita 0.9 bwenkana ennyiriri nga 111 buli bulooka ya mmita 100. Kubisaamu obuzito bwo obw’olunyiriri olumu n’omuwendo gw’ennyiriri gwonna. Kino kyawula yiika ezirongooseddwa era ne kiziyiza okugula okusukkiridde okw’amaanyi.
Mu bufunzi
Okupima bulijjo kukuuma nnyo ssente z’oteeka mu by’obulimi. Okupima buli kiseera kikyusa ebyuma byo okuva ku buvunaanyizibwa obuyinza okubaawo okudda mu kikozesebwa ekituufu. Omalawo kasasiro w’eddagala n’okuuma ddala enkola z’amazzi agali wansi w’ettaka ezikwatagana. Okupima okukakali kukakasa nti ebirime byo bifuna ekyo kyennyini bye byetaaga okusobola okukula obulungi.
Olina okuwandiika ensengeka zo zonna ezisembayo ez'okupima. Wandiika ggiya gy’olonze, RPM ya yingini, puleesa y’okukola, n’ekika kya nozzle. Okuwandiika kino kitondekawo omusingi ogwesigika ogwa sizoni yonna. Kiziyiza okuteebereza mu biseera by’amadirisa g’okusimba agalina situleesi.
Tukukubiriza okukola baseline water-test mu bwangu. Duka okugezesa kuno nga tonnatikka ddagala lyonna erikola mu ttanka yo. Kuuma emigabo gyo egy’ensimbi leero ng’olongoosa ebyuma byo okusobola okubikka ennimiro okutuukiridde.
Ebibuuzo ebibuuzibwa
Q: Lwaki nneetaaga okupima emirundi egiwera mu sizoni?
A: Eddagala erisiiga lireeta okwambala okutono ku ntuuyo zo buli lw’ofuuyira. Okwambala kuno mu ngeri ey’obukuusa kugaziya omukutu okumala ekiseera. Omukutu ogugaziyiziddwa gwongera ku miwendo gy’amazzi agakulukuta mu ngeri etalabika. Okweyongera kuno mpolampola kuleeta okukozesa eddagala erisukkiridde ennyo n’okulinnya kw’ebisale by’ebikozesebwa.
Q: Nsobola okukyusa entuuyo emu yokka eremereddwa okugezesebwa kwa 10%?
A: Nedda Singa entuuyo emu eraga okwambala ennyo, endala ziyinza okuba nga zibeera kumpi emabega. Bonna bafuna puleesa y’okupampagira n’okunyiga kw’eddagala lye limu. Okukyusa boom yonna omulundi gumu kiziyiza enkola y’okufuuyira etali ya bwenkanya era kikakasa nti ebirime bikuumibwa mu ngeri y’emu.
Q: Enkola ya banded ekyusa etya okubalirira kwange okw’eddagala?
A: Okufuuyira mu bbandi (banded spraying) essira liteekebwa ku lunyiriri lw’ebirime olutongole lwokka. Kireka ekitundu ekiri wakati nga tekijjanjabiddwa. Olina okubala yiika entuufu ezirongooseddwa ng’okozesa omugerageranyo gw’obugazi bwa bbandi n’ebanga ly’ennyiriri. Kino kiziyiza okugula eddagala erisukkiridde ennyo.
