Biifaan elektirikii qonnaa akkaataa qonnaan bultoonni eegumsa midhaanii, xaa’oo itti fayyadamuu fi bulchiinsa margaa itti dhihaatan irratti warraaqsa fideera. Biifaawwan kunniin hojii baay’ee kan wal hin fakkaanne ta’uu isaaniitiin qonna ammayyaa keessatti meeshaa barbaachisaa ta’aniiru. Barreeffama kana keessatti karaalee adda addaa ittiin biifama elektirikii qonnaatiin oomisha midhaanii guddisuu fi gahumsa qonnaa fooyyessuu ni danda’ama. Midhaan raammoo fi dhukkuboota irraa eeguu irraa kaasee hanga xaa’oo sirritti dibachuu fi marga bulchuutti, biiftoonni kun faayidaa hedduu maloonni aadaa salphaatti wal gituu hin dandeenye ni kennu. Addunyaa biifama elektirikii qonnaa keessa lixnee akkamitti indaastirii qonnaa jijjiiraa akka jiran yeroo argannu nu waliin ta'aa.
Eegumsa Midhaanii keessatti baay’ee fayyadamuu
Milkaa’ina fi oomishtummaa hojii qonnaa mirkaneessuu keessatti eegumsi midhaanii gahee olaanaa qaba. Qonnaan bultoonni midhaan isaanii raammoo, dhukkuba, fi marga irraa eeguuf malaa fi teeknooloojii adda addaa irratti hirkatu. Waggoota dhiyoo asitti furmaata baay’ee fayyadamuu danda’u kan eegumsa bu’a qabeessa ta’e kennuu qofa osoo hin taane gochaalee itti fufiinsa qabuu fi naannoodhaaf mijatoo ta’an kan guddisan argachuuf xiyyeeffannoon kennamee guddachaa dhufeera.
Furmaanni akkasii qonnaan bultoota biratti jaalala horate tokko biifama qonnaati. Biifaawwan kun gosa adda addaa kan qaban yoo ta’u, biifama boorsaa elektirikii dabalatee, kunis eegumsa midhaanii irratti mijannaa fi gahumsa kan kennudha. Fayyadamni biifama qonnaa qonnaan bultoonni qoricha farra aramaa fi oomishaalee ittisaa biroo walqixaa fi sirritti akka dibatan kan taasisu yoo ta’u, kunis uwwisaa fi bu’a qabeessummaa olaanaa mirkaneessa.
Biifaawwan qonnaa baay’ee fayyadamuu danda’uun isaanii qoricha farra aramaa fayyadamuu bira darbee kan babal’atudha. Akkasumas marga ajjeesuu fi to’annoo raammootiif oolu danda’u. Margi qonna keessatti rakkoo beekamaadha, sababiin isaas soorata, ifa aduu fi bishaan argachuuf midhaan waliin wal dorgoma. Biifama qonnaa fayyadamuun qoricha marga balleessuun qonnaan bultoonni guddina margaa bu’a qabeessa ta’een bulchuu fi oomisha midhaanii irratti dhiibbaa akka hin geessisne ittisuu danda’u. Dabalataanis, biifaan kun raammoowwan midhaan irratti miidhaa guddaa geessisuu danda’an kanneen akka ilbiisotaa fi hantuuta to’achuuf itti fayyadamuun ni danda’ama.
Jallisii eegumsa midhaanii keessatti gama murteessaa kan biraa yoo ta’u, keessumaa naannolee qabeenyi bishaanii daangeffame keessatti. Biifaa qonnaa jallisiif ooluu kan danda’u yoo ta’u, qonnaan bultoonni midhaan isaaniif bishaan barbaachisaa ta’e akka dhiyeessan taasisa. Kunis naannoo rooba sirrii hin taane keessattillee bishaan sirrii fi guddina sirrii ta’e mirkaneessa. Dandeettii jallisii biifama qonnaa keessatti hammachuudhaan qonnaan bultoonni itti fayyadama bishaanii gahumsaan bulchuu fi gocha qonnaa itti fufiinsa qabu guddisuu danda’u.
Malleen eegumsa midhaanii baay’ee fayyadamuu danda’uun isaanii barbaachisummaa qonna itti fufiinsa qabuu wajjin wal cinaa deema. Yaaddoon dhiibbaa naannoo gocha qonnaa barame irratti qabu dabalaa dhufuun, fedhiin furmaata itti fayyadama keemikaalaa xiqqeessuu fi madaallii ikoloojii guddisan guddachaa jira. Biifaan qonnaa, dandeettii hojiirra oolmaa isaanii sirrii ta’een, hamma qoricha aramaa fi qoricha margaa barbaachisu hir’isuuf gargaaru, kunis miidhaa naannoo irratti dhufuu danda’u xiqqeessa.
Fayyadama Xaa’oo keessatti baay’ee fayyadamuu
Milkaa’ina hojii qonnaa keessatti xaa’oo fayyadamuun gahee murteessaa qaba. Qonnaan bultoonni fi warri biqiltuu kunuunsitoonni midhaan fi biqiltoota isaaniif soorata barbaachisoo ta’an dhiyeessuun barbaachisaa ta’uu ni hubatu. Haa ta’u malee, guddina teeknooloojii fi barbaachisummaa mala qonnaa gahumsa qabuun, fayyadama xaa’oo baay’ee fayyadamuun yaada ijoo ta’eera.
Meeshaalee qonna ammayyaa keessatti bal’inaan itti fayyadaman keessaa tokko kan... biifama qonnaa . Meeshaan baay’ee fayyadamuu danda’u kun qonnaan bultoonni xaa’oo maasii isaanii irratti walqixa akka raabsan kan taasisu yoo ta’u, kunis biqiltoonni soorata olaanaa akka xuuxan taasisa. Iddoo biqiltuu xiqqaa ta'us lafa qonnaa bal'aa ta'us, biifaan qonnaa xaa'oo gahumsaa fi bu'a qabeessa ta'e itti fayyadamuuf meeshaa hin hafne ta'uu mirkaneessa.
Xaa’oo fayyadamuu keessatti wanti barbaachisaan marga ajjeesuudha. Margi soorata, bishaanii fi ifa aduu argachuuf midhaan waliin dorgoma, kanaanis oomisha waliigalaa hir’isa. Qonnaan bultoonni biifama qonnaa fayyadamuudhaan furmaata marga ajjeesu kallattiin biqiltoota hin barbaadamne irratti biifachuun midhaan ijoo irratti miidhaa osoo hin geessisin dhabamsiisuu danda’u. Malli xiyyeeffannoo qabu kun yeroo fi carraaqqii qusachuu qofa osoo hin taane itti fayyadama keemikaalota miidhaa geessisan xiqqeessa.
To’annoo margaatiin alatti, to’annoo raammoo qonna milkaa’aa ta’eef waan barbaachisaa ta’e kan biraati. Raammoon midhaan irratti miidhaa guddaa geessisuu danda’a, miidhaa guddaa geessisuu fi oomisha hir’isuu danda’a. Biifaan qonnaa kun furmaata qoricha aramaa dibachuuf itti fayyadamuun biqiltoonni ilbiisotaa fi raammoo miidhaa geessisan irraa akka eegamu taasisa. Malli itti fayyadama xiyyeeffannoo qabu kun hamma qoricha aramaa barbaachisu hir’isuun dhiibbaa naannoo irratti dhufu xiqqeessa.
Kana malees, biifaan qonnaa kun hojii jallisiif oolus ni danda’ama. Bishaan guddina biqiltootaa keessatti gahee murteessaa kan qabu yoo ta’u, midhaan fayya qabeessa ta’eef jallisii sirrii ta’e gochuun barbaachisaa dha. Noozlii mijaawaa ta’e maxxansiisuu fi akkaataa biifama sirreessuudhaan qonnaan bultoonni biifama qonnaa fayyadamuun maasii isaanii bu’a qabeessa ta’een obaasuu danda’u. Meeshaan baay’ee fayyadamuu danda’u kun raabsa bishaanii sirritti to’achuuf kan dandeessisu yoo ta’u, biqiltuun tokkoon tokkoon isaa jiidhina barbaachisu akka argatu taasisa.
Bulchiinsa Margaa keessatti baay’ee fayyadamuu
Bulchiinsi margaa maasii qonnaa fayya qabeessaa fi oomishaa ta’e eeguuf gama murteessaadha. Qonnaan bultoonni oomisha midhaanii isaanii guddisuuf yeroo carraaqanitti, marga hin barbaadamne kan qabeenyaaf dorgomuu fi guddina biqiltoota barbaadamu gufachiisu qolachuuf qormaata yeroo hunda isaan mudata. Dhimma kana furuuf tooftaaleen bulchiinsa margaa bal’aan kan qophaa’an yoo ta’u, mala baay’ee fayyadamuu isaatiin adda ta’e tokko biifama qonnaa fayyadamuudha.
Biifaan qonnaa kan akka biifama boorsaa elektirikii qonnaa, gocha qonnaa ammayyaa keessatti meeshaalee hin hafne dha. Biifaan kunniin qoricha margaa fi wantoota marga ajjeesan biroo maasii bal’aa irratti gahumsaan raabsuuf kan qophaa’an yoo ta’u, lafti inchii tokkoon tokkoon isaa haala bu’a qabeessa ta’een akka ilaalamu taasisa. Noozlii isaanii kan sirreeffamuu danda’anii fi akkaataa biifama sirrii ta’een, biiftoonni kun qonnaan bultootaaf fedhii to’annoo margaa isaanii irratti hundaa’uun naannoo murtaa’e irratti xiyyeeffachuuf ykn dirree guutuu uwwisuuf haala mijataa ni kennu.
Faayidaa ijoo bulchiinsa margaaf biifama qonnaa fayyadamuu keessaa tokko dandeettii raammoo yeroo tokkotti to’achuudha. Tooftaaleen bulchiinsa raammoo walitti makamaa (IPM) waggoota dhiyoo asitti bakka guddaa kan argate yoo ta’u, raammoo to’achuuf mala dachaa fayyadamuu fi qoricha aramaa keemikaalaa irratti hirkattummaa hir’isuu irratti cimsanii hojjechaa jiru. Adeemsa biifamuu keessatti tarkaanfiiwwan to’annoo raammoo hammachuudhaan qonnaan bultoonni dhimma margaa fi raammoo lamaan isaanii hojii tokkoon furuu danda’u, kunis yeroo, carraaqqii fi qabeenya qusachuu danda’a.
Dabalataanis, biifama qonnaa jallisiifis qacaramuu kan danda’u yoo ta’u, kunis hojii isaanii irratti dachaa dabalataa baay’ee kan itti fayyadamu ta’a. Hanqinni bishaanii naannolee hedduu keessatti yaaddoo guddachaa dhufe yoo ta’u, qonna itti fufiinsa qabuuf bulchiinsi bishaanii gahumsaan barbaachisaa dha. Qonnaan bultoonni jallisiif biifama qonnaa fayyadamuun bishaan walqixaa fi sirritti akka raabsamu gochuun qisaasama xiqqeessuu fi bu’a qabeessummaa tattaaffii jallisii isaanii guddisuu danda’u.
Goolaba
Biifaan qonnaa kan akka biifama elektirikii boorsaa harkaa meeshaalee baay’ee fayyadamuu danda’anii fi qonnaan bultoonni eegumsa midhaanii, xaa’oo itti fayyadamuu fi bulchiinsa margaaf itti fayyadamuu danda’aniidha. Biifaawwan kun qonnaan bultoonni raammoo, margaa fi jallisii haala bu’a qabeessa ta’een akka to’atan kan taasisu yoo ta’u, dhiibbaa naannoo irrattis akka xiqqaatu taasisa. Jechoota ijoo walqabatan barreeffamicha keessatti hammachuudhaan, motora barbaachaaf kan mijatu yoo ta’u, dubbistootaaf odeeffannoo gatii guddaa qabu kenna. Fayyadamni biifama qonnaa xaa’oo keessatti qonnaan bultoonni xaa’oo gahumsaan akka raabsan, marga dhabamsiisuu, raammoo to’achuuf, jallisii gahaa ta’e akka kennan gargaara, kunis gocha qonnaa itti fufiinsa qabuu fi oomishaa ta’e argamsiisa. Dabalataanis, qonnaan bultoonni dhimma margaa fi raammoo yeroo tokkotti akka furan kan taasisan yoo ta’u, akkasumas akka meeshaa jallisii gahumsa qabuutti kan tajaajilan waan ta’eef, bulchiinsa margaa keessatti biifaan kun baay’ee kan hojjetan ta’uun isaanii garmalee ibsamuu hin danda’u. Qonnaan bultoonni biifama qonnaa fayyadamuudhaan oomisha midhaanii isaanii akka gaariitti fayyadamuu fi qonna itti fufiinsa qabuu fi naannoodhaaf mijatu gumaachuu danda’u.
