Ebyobulimi bikozesa amazzi amayonjo agatuukirirwa ebitundu nga 70 ku buli 100 mu nsi yonna. Olw’embeera y’obudde ekyukakyuka n’okulinnya kw’ensimbi ezisaasaanyizibwa mu mirimu, kasasiro w’amazzi afuuse omukutu gw’ensimbi buli lunaku eri abalimi ab’omulembe guno. Okuzuula enzikiriziganya ennungi wakati w’okutumbula amakungula g’ebirime n’okukendeeza ku ssente z’ebikozesebwa kitera okuvaako okusalawo okuzibu ku bikozesebwa. Okutambulira mu buzibu bw’enzirukanya y’amazzi mu bulimi kyetaagisa abaddukanya faamu okwekenneenya ennyo engeri obunnyogovu gye butuusibwamu mu nnimiro zaabwe.
Abalimi n’abakugu mu by’obulimi boolekagana n’okusoomoozebwa buli kiseera okw’okuyimirizaawo obulamu bw’ebimera ate nga bakendeeza ku nsaasaanya y’abakozi n’amasannyalaze. Okukubaganya ebirowoozo okugenda mu maaso wakati w’enkola ez’enjawulo ez’okufukirira emirundi mingi kuleka bannannyini bintu nga banoonya eby’okuddamu ebikakafu. Bw’onoonyereza ku bumanyirivu bwa yinginiya obwa tekinologiya abiri asinga okumanyika —okufukirira okutonotono n’okufuuyira waggulu —osobola okusalawo okugula mu ngeri ey’amagezi. Enteekateeka erongooseddwa obulungi ekwatagana bulungi n’ebiramu eby’enjawulo eby’ennimiro yo, ettaka, n’obuzibu bw’embalirira.
Ebikulu Ebigenda Okutwalibwa
Okukuuma obunnyogovu: Enteekateeka z’amatondo zituusa amazzi butereevu mu kitundu ky’ebikoola. Beewaanira ku bulungibwansi okutuuka ku bitundu 90 ku 100. Okwawukana ku ekyo, ensengeka eziri waggulu zifiirwa obunnyogovu bungi nnyo olw’okufuumuuka kw’empewo n’okuwuguka kw’empewo.
Okusaanira ebimera: Okufukirira okutonotono kukula bulungi mu birime eby’ennyiriri, ensuku z’ebibala, ne mu poloti z’enva endiirwa ez’omuwendo omungi. Enkola eziri waggulu zituukira nnyo ku mpeke z’omu nnimiro ennene, emmere y’ebisolo, n’omuddo omugazi ogw’ettunzi.
Enkyukakyuka mu by’ensimbi: Ebifuuwa amazzi bitera okuleeta ensaasaanya entono mu kusooka ku yiika ennene ennyo ezifuuse fulaati. Wabula abafulumya omukka abagendereddwamu bakekkereza nnyo ku nsaasaanya y’ebikozesebwa n’ebigimusa ey’ekiseera ekiwanvu.
Okwetangira obuwuka obuleeta endwadde: Nga okuuma ebikoola by’ebimera nga bikalu ddala, ebiziikiddwa oba ebituli ebiri kungulu kikendeeza nnyo ku bulabe bw’endwadde za ffene. Ebifuuyira binaaza enfuufu ku bikoola naye mu butamanya bisobola okutumbula endwadde z’ebimera eziva ku bunnyogovu mu mbeera y’obudde obunnyogovu.
Okulabirira Enkola: Ebizimbe byombi byetaaga okuddaabirizibwa ennyo. Layini za emitter zitera nnyo okuzibikira munda era zeetaaga okusengejja okunywevu. Mu kiseera kino, ebyuma ebikozesebwa waggulu byetaaga okukeberebwa buli kiseera mu nnimiro oba entuuyo ezimenyese n’obutakwatagana bwa puleesa.
Emitendera gy’amakolero mu kiseera kino mu kuddukanya amazzi g’ebyobulimi
Eby’obulimi eby’omulembe bikyuka mangu okuva ku kuteebereza n’okufukirira emifaliso. Olw’ekyeya ekiwangaala mu bitundu n’okunyweza amateeka ga munisipaali agafuga amazzi agali wansi w’ettaka, emirimu gy’ebyobusuubuzi gikwata ku kutuusa obunnyogovu obuva ku data. Omulimu guno gulaba okweyongera okw’amaanyi mu bulimi obutuufu. Abaddukanya faamu bali mu kugatta sensa z’obunnyogovu bw’ettaka eza IoT ne vvaalu ezikola mu ngeri ey’otoma okukakasa nti amazzi gapambwa ng’ebipimo by’ebiramu byetaaga.
Okusobola okulonda okulungi mu by’obulimi, abaddukanya ennimiro balina okunnyonnyola makanika omukulu ow’enkola zombi ez’okuzaala. Wadde nga byombi bigenderera okwongera ku nkuba ey’obutonde n’okuyimirizaawo obulamu bw’ebimera, emisingi gyabyo egy’amazzi n’okukozesebwa mu nnimiro byawukana nnyo.
Makanika w’emikutu gy’amatondo
Ebiseera ebisinga eyitibwa micro-irrigation, eno nkola ya puleesa entono, ey’okutuusa ebintu mu bungi obutono. Egaba obunnyogovu mpola era butereevu mu mbeera y’ebikoola by’ekimera ng’eyita mu maze eya yinginiya ennyo eya vvaalu, ttanka za polyethylene, n’ebifulumya eby’enjawulo. Olw’okuba amazzi gasiigibwa ddala ekiramu we kyetaaga ddala, okufuumuuka kungulu kumpi kuggwaawo.
Enteekateeka ez’omulembe nazo zikwatagana bulungi n’enkola emanyiddwa nga okugimusa. Nga bafuyira ebiriisa eby’amazzi butereevu mu layini z’amazzi enkulu, abakugu mu by’obulimi bakakasa nti ebigimusa biweebwa dose entonotono ddala ng’ekirime kiyingidde mu mitendera egy’enjawulo egy’okukula. Yinginiya ono ayongera okuyingiza ebiriisa era aziyiza eddagala okukulukuta mu mazzi g’omu kitundu.
Makanika w’ebikozesebwa mu kufuuyira
Enkola eno emanyiddwa nnyo nga okufukirira waggulu, ekoppa enkuba ey’obutonde. Amazzi gasimbulwa nga gayita mu mutimbagano gwa payipu ezizitowa wansi wa puleesa ey’amaanyi ne gafuuyirwa n’amaanyi mu mpewo nga gayita mu bika by’entuuyo ez’enjawulo. Amazzi bwe gatambula mu bbanga, gakutuka ne gafuuka obutundutundu obutonotono enkumi n’enkumi ne bugwa ku bbugumu ly’ebirime n’ensi egyetoolodde.
Ebyobulimi eby’obusuubuzi bikozesa enjawulo eziwerako eza tekinologiya ono. Nga engineering setups zino, okulonda ekituufu ebifuuyira eby’obulimi kikulu nnyo okusobola okutuuka ku buwanguzi mu mirimu. Ebifuuyira eby’omutindo ogwa waggulu eby’ettunzi bitera okukozesa ppampu ezinywevu eza vvuloti 12 ezisobola okutuusa amazzi agakulukuta agatali gakyukakyuka aga liita 3 ku 5 buli ddakiika. Nga zikola bulungi ku puleesa ezikola wakati wa bbaala 2 ne 4, yuniti zino ziwaliriza amazzi okuyita mu ntuuyo z’ekikomo oba ekyuma ekitali kizimbulukuse ezitereezebwa. Kino kikakasa okusaasaana kw’amatondo mu ngeri y’emu mu yiika ennene, ka kibeere nga tukozesa obuuma obuteekebwa ku tulakita oba emitwe gy’okukuba egy’okuyimirira.
Okugeraageranya Omutwe ku Mutwe: Obulung’amu, Ebisale, n’Okulabirira
Okukuuma eby’obugagga kusigala nga kye kisinga okwawula enkola zino zombi. Emikutu gy’okufukirira emitonotono gikola ku mazzi agakendeeza ku bitundu 85 ku 90 ku buli 100 mu ngeri eyeewuunyisa. Olw’okuba amazzi gasiigibwa butereevu ku ttaka oba nga gaziikibwa wansi ddala w’ekitundu ky’okulima, gayingira amangu ddala mu nsengeka y’ebikoola awatali kutaataaganyizibwa mu bbanga.
Okwawukanako n’ekyo, ebifuuyira waggulu bitera okukola ku mutindo gwa bitundu 65 ku 75 ku buli 100. Okuva amazzi bwe gatambuzibwa mu mpewo enzigule, ekitundu ekinene ku buli kikumi kibula olw’okufuumuuka nga tegannaba kutuuka ku ttaka. Teebereza ng’odduka ‘massive center pivot’ ku ssaawa ya July ey’ebbugumu era erimu empewo. Okuwuguka kw’empewo kuyinza bulungi okufuuwa amatondo wala okuva ku nnyiriri ezigendereddwamu, ekivaako amazzi obutali bwenkanya ennyo n’eby’obugagga okwonooneka.
Ensimbi ezisaasaanyizibwa mu maaso vs. Amagoba g’ebbanga eddene ku nsimbi eziteekeddwamu
Okwewaayo mu by’ensimbi okwetaagisa kwawukana nnyo okusinziira ku bunene bwa faamu ne tekinologiya alondeddwa. Okuteeka wansi mayiro za ttaapu ya polyethylene okutwalira awamu kyetaagisa okuteeka ssente ennyingi mu maaso buli yiika. Ebizimbe bino byetaaga ebikozesebwa bingi. Kuno kw’ogatta enkumi n’enkumi z’ebifulumya omukka ssekinnoomu, ebifuga puleesa, n’emikutu gy’amawulire egy’omusenyu egy’omutindo gw’ebyobusuubuzi. Kyokka, amagoba agava mu nsimbi eziteekeddwamu mu bbanga eggwanvu emirundi mingi gasingako. Enkola zino zisala ku ssente z’ebikozesebwa nga zeetaaga amaanyi matono agapampagira era zitera okwongera ku makungula agasobola okutunda nga ziyita mu kuddukanya ebiriisa mu ngeri entuufu.
Ku bifo ebinene n’ebipapajjo eby’ebyobulimi, payipu za aluminiyamu ezitambuzibwa oba ebizimbe ebitambula mu layini bitera okusaasaanya ssente entono okubiteeka mu kusooka. Kyokka, ensaasaanya y’emirimu ey’ekiseera ekiwanvu erinnya mangu. Amasoboza amangi ag’amasannyalaze oba dizero ageetaagisa okussa puleesa ku layini, nga gagattiddwako kasasiro ow’amazzi n’eddagala omungi, bireeta okufuluma kw’ensimbi okutambula obutasalako.
Enzirukanya y’omuddo n’endwadde
Puleesa z’omuddo n’endwadde mu by’obulimi zikwatibwako nnyo olw’okusiiga obunnyogovu. Ebifulumya omukka ebigendereddwamu binyigiriza nnyo okukula kw’omuddo oguyingira mu muddo kubanga bituusa amazzi mu kitundu ky’emirandira ekigere eky’ekirime kya ssente kyokka. Ettaka eryereere wakati w’ennyiriri ezisimbibwa lisigala nga nkalu mu magumba. Kino kizibuwalira nnyo ensigo z’omuddo ezisula okumera n’okubba ebiriisa. Ekirala, okukuuma ebikoola by’ekirime nga biyonjo era nga bikalu kikendeeza nnyo ku bulabe bw’okubalukawo kw’obuwuka obuleeta endwadde mu ffene nga obuwunga obuwunya n’okuzimba ekikeerezi.
Dizayini ezikoleddwa waggulu, mu butonde bwazo, zitonnya ennimiro yonna. Okukozesa kuno okugazi mu butamanya kukubiriza omuddo okweyongera wakati w’ennyiriri, emirundi mingi ne kivuga ssente z’eddagala ly’omuddo oba nga kyetaagisa okulima n’emikono egy’enjawulo. Ebiseera ebiwanvu eby’amajaani amabisi nakyo kireeta embeera y’obudde obutono ennyo (humid microclimate) nga muno obuwuka obuyitibwa fungal spores n’obuwuka obuleeta endwadde bwa bakitiriya mwe bikula.
Okuddaabiriza n’okuwangaala
Kuba akafaananyi ku lunaku olw’omu makkati g’obutiti ng’ebiwuka ebitonotono ebiyitibwa algae oba calcium carbonate okuva mu luzzi lw’omu kitundu bizimba mpola munda mu kasenge akatono akaziikiddwa. Awatali ndabirira ya maanyi, omukutu gw’emitter ogugendereddwamu guyinza okulemererwa mu kasirise. Kino kireeta situleesi ey’amaanyi ey’ekyeya nga ensonga tennazuulibwa mu maaso. N’olwekyo, okufukirira okwa bulijjo ne asidi omutono oba chlorine kikakatako ku micro-systems.
Nga kumpi bamalawo amazzi agakulukuta ku ttaka, abalimi basobola okuyimirizaawo amakungula gaabwe ne mu kiseera ky’ekyeya eky’amaanyi oba nga bali wansi w’okugabanya kwa munisipaali okukakali. Layini zeetaaga puleesa y’emirimu eya wansi ennyo, nga zitera okuwuuma wakati wa 10 ne 30 PSI. Kino kikendeeza nnyo ku nsaasaanya y’amafuta ekwatagana n’okuddukanya ppampu z’amazzi amazito. Okugatta ku ekyo, olw’okuba amakubo ga tulakita gasigala nga nkalu, abakozi ku faamu n’ebyuma ebizito basobola okugenda mu maaso n’okukungula, okusala oba okufuuyira nga tebataataaganyizza nkola ya kufukirira.
Ebizibu ebiri mu nkola za Drip Systems
Obutonde bw’ebyuma obw’enjawulo bwetaagisa okusaasaanya ssente ennyingi mu kusooka. Okusukka ku ssente ezisaasaanyizibwa, obutambi obulina bbugwe omugonvu buba bugonvu. Kyangu okufumita ebyuma ebiyita ku faamu, abakozi mu nnimiro abatafaayo, n’ebisolo by’omu nsiko ebirina ennyonta nga bikamula obuveera. N’ekisembayo, okwesigama ennyo ku mazzi amayonjo kyetaagisa okuddukanya okusengejja okw’ebbeeyi era okutambula obutasalako. Omusengejja gwa screen ogwa mesh 120 gutera okuba nga gwe kyetaagisa ekitono ennyo okukuuma enkola eno ng’ekola.
Okwekenenya ebirungi n’ebibi ebiri mu nkola z’okufuuwa amazzi
Enteekateeka z’okungulu zibadde zikola ng’omugongo gw’ebyobulimi mu nsi yonna okumala emyaka mingi. Ziwa emigaso egy’enjawulo egy’emirimu micro-tubing gy’esobola okukoppa.
Ebirungi ebiri mu nkola z’okufuuwa amazzi
Ebizimbe bino ebigumu bikola bulungi nnyo mu ngeri etategeerekeka mu kubikka ebikumi n’ebikumi bya yiika z’ebimera ebinene mu bwangu. Mu mbeera z’obudde ezisukkiridde, zikola ng’ekintu ekikulu ennyo mu kukuuma omuzira. Enfuufu efuuyiddwa bw’efuuka omuzira ku kimera, efulumya ebbugumu erikusike, ne liziyiza ebitundu ebigonvu obutagwa mu bbugumu ery’amaanyi. Ku nnaku ez’ebbugumu erisukkiridde, enzirukanya ennyimpimpi waggulu esobola okunyogoza ekibikka n’okunaaba enfuufu ewunyiriza ku bikoola, amangu ago ne kiyamba okukola ekitangaala. Okugonjoola ebizibu nakyo kirabika nnyo. Omutwe ogw’okukyusakyusa ogusibye gweyoleka mangu eri maneja w’ennimiro ayita.
Amaanyi g’okusuula waggulu ge nnantameggwa atagambika mu nnima ya broadcre ng’ensigo zisimibwa nnyo. Ebanga lino erinywevu lifuula ttanka ssekinnoomu obutasoboka kuteeka mu mubiri. Kuba akafaananyi ng’otambula mu nnimiro ya kasooli ennene enkuze oba mu kifo ekinene ennyo eky’ebiwuka ebiyitibwa alfalfa. Center pivots oba linear move machines zokka ze zisobola okuddukanya obulungi embeera zino. Eŋŋaano, mwanyi, soya, n’omuddo ogw’ettunzi byonna byetaaga okubikka omufaliso mu ngeri y’emu okusobola okukula obulungi.
Ettaka ly’omusenyu vs. Ettaka ly’ebbumba
Ensengekera y’ettaka (geological texture) y’esalawo entambula y’amazzi agali wansi w’ettaka. Ensi ey’omusenyu erimu obutundutundu obunene era ekulukuta mangu mu ngeri ey’enjawulo. Micro-irrigation ekola nnyo wano kubanga esobola okuteekebwateekebwa ku pulses ezitera okubeera ez’obuzito obutono. Kino kikuuma ekitundu ky’ebikoola nga kinnyogovu buli kiseera nga tekifuuwa biriisa biyise ku bikoola. Okwawukana ku ekyo, ebbumba lirina obutundutundu obutonotono era linyiga amazzi mpola mu ngeri eruma. Ebifuuyira ku bbumba birina okuteekebwako obudde obulungi. Singa zidduka ekiseera ekiwanvu ennyo, kungulu kusibira waggulu, ne kivaako okukulugguka okw’amaanyi. Ebifulumya amazzi agakulukuta amatono biyita ku nsonga eno nga bikaaba amazzi mpola ekimala obutuli bw’ebbumba obunywevu ne buganyiga awatali kufuumuuka.
Ebiserengeto n’Ensi Etali Yenkanankana
Topography ekola nga ensonga enkulu ekoma ku byuma ebiri waggulu. Okuteeka ebyuma ebifuuyira ku nsozi eziwanvu kitera okuvaako okusaasaana okutali kwa bulijjo. Obunnyogovu buba bungi wansi mu kiwonvu ate entikko zisigala nga nkalu. Micro-tubing ey’omulembe egonjoola ekirooto kino eky’ekirooto eky’obutonde (topographic nightmare) ng’eyita mu tekinologiya aliyirira puleesa. Ebifulumya bino eby’enjawulo birimu ebiwujjo bya silikoni eby’omunda. Zikakasa nti omuwendo gw’amazzi ogukulukuta gwe gumu ddala gutuusibwa waggulu ku mugga omuwanvu nga wansi, ne gukakasa okukula okwa kimu mu bifo ebisomooza.
Okuziba ekituli: Enkola z’okufukirira ez’omugatte
Bwe baba batambulira mu nzirukanya y’ennimiro enzibu, abakugu mu by’obulimi tebatera kukoma ku kulonda mu ngeri enkakali etali ya buli omu. Ku mirimu egikola ku bifo eby’enjawulo oba okukyusa obulamu bw’ebimera, okugatta enkola zombi kiwa enkyukakyuka ey’enkomeredde mu mirimu.
Okukozesa Micro-Sprinklers
Ebyuma bino bikiikirira ekifo eky’omu makkati ekikola ennyo. Zikola wansi wa puleesa entono naye nga zifulumya enfuufu ennungi ku kitundu eky’omu kitundu. Tekinologiya ono wa mugaso nnyo eri ensuku z’ebibala. Nga standard emitter efukirira enzirugavu entonotono yokka butereevu wansi waakyo, micro-sprinkler esuula obunnyogovu ebweru. Kibikka ekitundu kyonna eky’emirandira ekigaziwa eky’omuti gw’obulo oba amanda ogukuze, okukakasa nti ebikoola bikula mu ngeri ya symmetric awatali kwonoona bya bugagga ku makubo ga tulakita ekyerere.
Mu bitundu ebiyingiza ssente ennyingi, abalimi abamu bateeka emikutu egy’emirundi ebiri egy’enjawulo ddala. Omulimi ayinza okuziika ttanka eziri wansi w’ettaka okusobola okukwata amazzi agafukibwa buli lunaku n’okugimusa obulungi ekirime kya situloberi eky’omutindo ogwa waggulu. Mu kiseera kye kimu, zikuuma solid-set overhead irrigation solution mu nnimiro y’emu ddala. Ebifuuyira bino bikuumibwa nga biyimiridde. Zikozesebwa kwokka okuteekawo ebirime ebibikka ebirina emirandira emiwanvu, okunyigiriza enfuufu ennene mu biseera by’ekyeya, oba okuwa obukuumi obw’amangu obw’ebbugumu mu kiseera ky’okutonnya okw’amangu mu biseera by’omusana.
Okusalawo Okusembayo ku Faamu Yo
Okulonda ebikozesebwa ebisinga obulungi kwewaayo kwa maanyi mu by’ensimbi. Okumaliriza pulaani yo, okwekenneenya mu nkola enkyukakyuka zo ku faamu ng’okozesa enkola eno eya yinginiya ey’omugaso:
Ekyokubiri, okwekenneenya embeera y’obudde mu kitundu kyo. Lowooza ku nkola z’empewo ez’omu kitundu n’ebipimo by’ebbugumu. Bw’oba okolera mu kitundu ekikalu ekirimu empewo ennyingi ng’olina amateeka amakakali ku kyeya, okufiirwa kw’empewo okuva mu kusuula waggulu kuyinza okukufiiriza ennyo mu by’ensimbi.
Ekyokusatu, kebera omutindo gw’amazzi go. Amazzi agakulukuta ennyo okuva mu mugga ogw’ebitosi gasinga kwagala mitwe gy’okukuba, kubanga emimwa gyazo eminene giziyiza okuzibikira. Bw’oba oyagala okukozesa micro-tubing ezirina ensonda ezitali za mutindo, olina okugabanya ekitundu ekinene ku mbalirira yo okuteeka ssente nnyingi mu bifo eby’omulembe ebisengejja.
N’ekisembayo, bala embalirira yo ey’ekiseera ekiwanvu. Tunuulira okusukka ku quote y'okussaako eyasooka. Bala ensaasaanya yo ey’emyaka etaano mu mirimu gyo. Ensonga mu dizero eyeetaagisa okuddukanya ppampu za puleesa eya waggulu, omuwendo gwa munisipaali ogw’amazzi gennyini, n’okukekkereza eddagala eriyinza okuva mu kugimusa okugendereddwamu.
Mu bufunzi
Okukubaganya ebirowoozo wakati wa tekinologiya bano ababiri abakulu mu by’obulimi tekukoma na muwanguzi omu ow’ensi yonna. Okulonda okusinga okuvaamu amagoba kisinziira ddala ku byetaago by’ebimera ebitongole eby’ennimiro yo, obutonde bw’ettaka lyo, n’obutonde bw’ensi obw’ekitundu kyo.
Micro-irrigation eyimiridde nga nnantameggwa atawakanyibwa mu kukozesa obulungi eby’obugagga n’okukula okugendereddwamu eri ebirime eby’ennyiriri eby’omuwendo omungi n’ensuku z’ebibala. Okwawukana ku ekyo, okufuuyira waggulu kusigala nga kye kisinga okwesigika mu kulima emmere ey’empeke mu bugazi n’okukendeeza omuzira mu ngeri enkulu.
Okulongoosa ebikozesebwa mu nnimiro yo n’okukuuma ensonga yo eya wansi, kikulu nnyo okunoonya ebikozesebwa ebyesigika, eby’omutindo gw’ebyobusuubuzi. Yeekenneenya katalogu mu bujjuvu ow'abakugu ebyuma ebifukirira okuzuula ekituufu ekikwatagana n’ebyetaago byo eby’ebyobulimi, okukakasa nti ofuna amakungula amangi nga temuli kasasiro mu by’obugagga ebitono.
Ebibuuzo Ebitera Okubuuzibwa
Kiki ekisinga obuseere: okufukirira mu mazzi oba okufukirira mu mazzi?
Eky’okuddamu mu by’ensimbi kisinziira ku bunene bw’emirimu gyo n’ebiseera byo. Ku nnimiro empanvu ezipapajjo nga omulimu gwa kasooli ogwa yiika 100, okutwalira awamu ekifo ekiyitibwa center pivot kya buseere okuteeka buli yiika okusinga okuteeka ebisenge ebinene ebya polyethylene tape. Naye enkola ez’omu kitundu zibeera za buseere nnyo okukola okumala ebbanga eddene. Olw’okuba zeetaaga puleesa entono, zikozesa amaanyi matono nnyo ag’okupampagira. Okutuusa kwazo okutuufu era kukendeeza ku ssente za munisipaali z’amazzi n’ebisale by’eddagala, ebiseera ebisinga ekizifuula eky’okulonda eky’ebyenfuna mu myaka etaano oba kkumi.
Okufukirira mu matondo (drip irrigation) kukekkereza amazzi mangi okusinga okufukirira amazzi mu mazzi?
Yee, okutuusa ebintu mu ngeri egenderere kusinga nnyo mu kukuuma eby’obugagga. Enteekateeka ez’ennono eziteekebwa waggulu zitera okukola ku bulungibwansi bwa bitundu 65 ku 75 ku buli 100, ebisigadde ne bifiirwa olw’okufuumuuka kw’enjuba, okuwuguka kw’empewo, n’okukulukuta kungulu. Okwawukanako n’ekyo, okuziika oba okuteeka ebifulumya omukka butereevu ku musingi gw’ekkolero kyewaanira ku mutindo gw’obulungi bwa bitundu 85 ku 90 ku buli 100. Enkola zino bwe ziyita ku kutaataaganyizibwa kw’empewo, zisobola okutaasa abalimi obunnyogovu obusukka mu bitundu 30 ku 50 ku buli 100 bw’ogeraageranya n’okufuuyira okwa bulijjo.
Nsobola okukyusa enkola y’okufukirira amazzi okudda mu nkola y’okufukirira mu matondo?
Okukyusa ensengeka eriwo ey’okungulu okufuuka micro-network ekola obulungi ennyo nkola ya bulijjo era ennyangu mu by’obulimi. Bangi abakola ebintu bawaayo ebikozesebwa eby’okukyusa. Okukola switch, otera okusiba emitwe gya riser egisinga obungi egiriwo. Ku active risers, oteeka pressure regulator okukka PSI eya waggulu wansi ku safe level. Kino kigobererwa screen filter ey’enjawulo okutangira ebisasiro okuzibikira emitters empya. Okuva awo, omala kussaako ttanka yo n’ogiyisa ku bitanda by’ebimera byo.
Enkola ki ey’okufukirira esinga okukuuma omuzira?
Okufuuyira waggulu kusinga nnyo okukuuma omuzira era kukozesebwa nnyo abaddukanya ennimiro z’emizabbibu n’ensuku z’ebibala mu mbeera eno yennyini ey’amangu. Ebbugumu ly’ekifo bwe likka wansi w’omuzira, abalimi bakozesa ppampu zaabwe okufuuyira obutasalako ku bbugumu. Amazzi bwe gafuuka ice ku bikoola n’ebikoola, gafuna enkyukakyuka ya phase efulumya ebbugumu ettono erikusike. Okufuluma kuno okw’ebbugumu okutambula obutasalako kukuuma ebitundu by’ebimera eby’omunda nga biwuubaala bulungi ku diguli 32, ne kiziyiza okwonooneka okw’amaanyi mu butoffaali. Teepu eziikiddwa oba ey’okungulu tesobola kuwa kiziyiza kino eky’empewo.
Enkola za drip vs sprinkler ziwangaala ki?
Obuwangaazi bw’ebintu byo businziira nnyo ku mutindo gw’ebintu n’enkola y’okuddaabiriza. Obutambi obugonvu obw’okungulu obukozesebwa ku nva endiirwa eza sizoni butera kumala wakati w’emyaka 2 ne 5 nga tebunnagwa mu kuzibikira oba okwonooneka kw’ebiwuka. Layini za polyethylene ezizitowa ezirina ebisenge ebinene ezikozesebwa mu nnimiro ez’enkalakkalira zisobola okumala emyaka 10 ku 15 singa zinaazibwa bulungi ne asidi omutono. Okutwalira awamu ebyuma ebikozesebwa waggulu biba binywevu nnyo. Emikutu gya PVC egy’okunsi, payipu za aluminiyamu, n’ebyuma ebiyitibwa galvanized steel pivots bisobola bulungi okukola okumala emyaka 15 ku 20 oba okusingawo, kasita ebitundu by’ebyuma ebitambula biba bikolebwako saaviisi buli kiseera.
