Nhwɛsoɔ: 0 Ɔkyerɛwfoɔ: Site Editor Bere a wɔde tintimii: 2025-05-29 Mfiase: Beaeɛ

Mfonini no Fibea: pexels a wɔde yɛ nneɛma
Wususuw sɛ adwinnade a ɛnyɛ den betumi ama nsakrae kɛse aba turoyɛ mu? Nsuo a wɔde gu nsuo mu no yɛ saa pɛpɛɛpɛ. Ɛma wutumi di nsu dodow a w’afifide nya no so, na ɛboa wo ma wokwati sɛ wobɛma nsu a ɛboro so anaasɛ wobɛkɔ nsu ase. Nea wɔde petepete so brɛoo no suasua osu a ɛtɔ, na ɛma afifide a ɛyɛ mmerɛw no nsɛe no. Nea ɛka ho no, wotumi fa so, na ɛma ɛyɛ mmerɛw ma wo sɛ wubedu wo turo no ntwea biara so. Sɛ́ ebia worehwɛ afifide a ɛwɔ dan mu anaa abɔnten mpa so no, saa adwinnade a bere ntumi nsɛe no yi da so ara yɛ nea turoyɛfo ani gye ho kɛse esiane sɛnea wotumi de ho to so na ɛnyɛ den sɛ wɔde bedi dwuma nti.
Nsuo a wɔde gu nsuo mu boa wo ma wohwɛ nsuo dodoɔ a afifideɛ nya so. Eyi ma nsu a wɔde gu mu boro so anaa nsu a wɔde gu mu no gyae, na ɛma afifide nya apɔwmuden.
Ne petepete a ɛyɛ brɛoo no te sɛ osu a ɛtɔ brɛoo, na ɛyɛ pɛpɛɛpɛ ma afifide a ɛyɛ mmerɛw te sɛ nnuadewa anaa nea ɛwɔ dan mu.
Ɛnyɛ den sɛ wɔbɛsoa nsuhina na wɔayɛ adwuma ama turo kɛse biara, efi nkuku nketewa so kosi turo mpa akɛse so.
Fa wo turo kɛse ne afifide ahorow paw nsu toa. Hwɛ nneɛma te sɛ spout no nsusuwii ne nsu dodow a ɛkura mu.
Sɛ wode nsu a wɔde gu mu bedi dwuma a, ɛboa ma wode w’adwene si w’afifide so. Ɛma wo ne wɔn nya abusuabɔ na wohwɛ wɔn yiye.

Mfonini no Fibea: pexels a wɔde yɛ nneɛma
So woapere pɛn sɛ wobɛgugu w’afifide so nsu pɛpɛɛpɛ? Nsuo toa di saa ɔhaw no ho dwuma denam wo a ɛde ma no so nsu dodow a afifide biara nya so tumi koraa. Nea ɛnte sɛ hose a ɛtɔ mmere bi a ebetumi ayiri afa asase no so no, nsu a wɔde gu mu ma wutumi de w’ani si mmeae pɔtee bi so pɛpɛɛpɛ. Wubetumi de nsu a ɛretu no akɔ w’afifide no ase pɛɛ, na woahwɛ ahu sɛ nsu no bedu wɔn ntini mu wɔ baabi a ehia kɛse no. Saa sɛnea wudi so yi boa ma wosiw nsu a wobɛma aboro so, a ebetumi ama ntini aporɔw, ne nsu ase a wode bɛgu wo afifide so, a ebetumi ama sukɔm de wo afifide no ano.
Sɛ worehwɛ afifide a wɔde ahyɛ nkuku mu anaa turo mu mpa nketewa a, saa adwinnade yi yɛ ade a ɛsakra agoru. Ɛho wɔ mfaso titiriw bere a wo ne afifide a ɛsono nsu a wohia reyɛ adwuma no. Sɛ nhwɛso no, succulents nhia nsu pii sen ferns. Sɛ wode toa a wɔde nsu gu mu a, ɛnyɛ den sɛ wubetumi ayɛ nsakrae wɔ nsu dodow a wode ma afifide biara mu, na ama wɔn nyinaa ani agye na wɔanya apɔwmuden.
Afifide bi te sɛ nkokoaa—ɛhia sɛ wɔde wɔn nsa ka wɔn brɛoo. Sɛ nhwɛso no, nnuadewa ntumi nni tumi a ɛwɔ turo mu hose mu no ho dwuma. Asuten a ano yɛ den no tumi hohoro dɔte anaa mpo sɛe wɔn ntini a ɛyɛ mmerɛw no. Ɛhɔ na nsuo a wɔde gu mu hyerɛn. Ne nsuo a ɛtaa de rose a ɛbata ho no ma ɛyɛ brɛoo a ɛte sɛ osuo a wɔde petepete so. Saa nsu a ɛsen brɛoo yi suasua osu a ɛtɔ wɔ abɔde mu, na ɛma ɛyɛ nea ɛfata ma afifide a ɛyɛ mmerɛw.
Wubehu nso sɛ saa ade yi yɛ mmerɛw ma afifide a ɛwɔ dan mu. Ofie afifide pii te sɛ orchid anaa Afrika violet mpɛ sɛ nsu bɛpetepete wɔn nhaban so. Nsuo afiri ma wutumi gugu asase no so tẽẽ a ɛnhaw nhaban no. Ɛnyɛ sɛ eyi ma w’afifide yɛ nea ahobammɔ wom nko, na mmom ɛtew asiane a ɛwɔ hɔ sɛ wubenya fungal nyarewa a nhaban a ɛyɛ nsu de ba no so.
Ade biako a eye sen biara wɔ nsu toa ho ne sɛnea wotumi fa so no. Wubetumi de akɔ baabiara, sɛ́ ebia woregugu kɛntɛn a ɛsensɛn so wɔ w’abrannaa so anaasɛ nhwiren mpa a ɛwɔ wo gyaade no awiei koraa no. Nea ɛnte sɛ hose a ebetumi ayɛ duru na ɛyɛ den sɛ wɔbɛdannan no, nsu a wɔde gu mu no mu yɛ hare na ɛnyɛ den sɛ wobedi ho dwuma. Eyi ma ɛyɛ nea eye ma turoyɛfo a wɔadi mfe ahorow nyinaa, a mmofra ne mpanyimfo ka ho.
Sɛnea ɛyɛ adwuma wɔ mmeae pii no yɛ ade foforo nti a ɛyɛ ade a ɛsɛ sɛ wonya. Wubetumi de ayɛ biribiara fi afifide a wobɛgugu so nsu so kosi abɔnten nhabannuru a wode nsu bɛma so. Turoyɛfo binom mpo de wɔn nsu a wɔde gugu nsu mu no fra fango a ɛyɛ nsu na wɔde gu so. Sɛ́ ebia wowɔ turo ketewaa bi a ɛwɔ abrannaa so anaasɛ akyi gyaade a ɛtrɛw no, nsu toa bi wɔ hɔ a ɛfata w’ahiade.
Wo turo no kɛse ne sɛnea wɔahyehyɛ no di dwuma kɛse wɔ paw a... nsuo a wɔde gugu so yiye . Sɛ wowɔ turo ketewaa bi a ɛwɔ abrannaa so anaa afifide kakraa bi a wɔde ahyɛ nkuku mu a, nsu toa a ɛyɛ ketewaa a ɛwɔ nsu a ɛyɛ teateaa na ɛyɛ adwuma yiye. Ɛyɛ hare na ɛnyɛ den sɛ wobɛdannan no wɔ mmeae a ɛyɛ den. Sɛ wopɛ turo akɛse a, wubehia nsu toa a ɛwɔ tumi kɛse. Eyi mma wunnya akwantu pii a wobɛkɔ akɔsan ahyɛ mu ma.
Susuw sɛnea wobetumi anya bi nso ho. So mmeae bi wɔ hɔ a ɛyɛ den sɛ wobedu hɔ te sɛ nketewa a wɔde sɛn so anaa mpa a wɔama so? Nsu toa a ɛwɔ nsuo tenten betumi aboa wo ma woadu saa mmeaeɛ no a worenhwie nsuo ngu baabiara. Sɛ wo turo no mu asase nyɛ pɛ a, sɛnea wubetumi de akɔ baabiara no bɛyɛ nea ɛho hia kɛse mpo. Nsa a ɛyɛ den ne sɛnea wɔayɛ no sɛnea ɛte no ma ɛyɛ mmerɛw kɛse sɛ wobɛsoa toa a wɔde nsu gu mu nyinaa.
Afotu : Wɔ turo a ɛtrɛw ho no, susuw ho sɛ wode nsu a wɔde gu mu pii bedi dwuma de akyekyɛ mu duru no pɛpɛɛpɛ na wɔatew nhyɛso a ɛwɔ wo nsa so no so.
Ɛsono sɛnea afifide ahorow hwehwɛ sɛ wɔde nsu gu so. Succulents ne cacti nyin yiye bere a nsu kakraa bi na ɛwɔ hɔ, bere a fern ne afifide a ɛwɔ mmeae a osu tɔ na owia bɔ kɛse hia sɛ wɔtaa nya nsu. Nsuo a wɔde gu nsuo mu ma wotumi yɛ ɔkwan a wobɛfa so ayɛ no ma ɛne afifideɛ biara ahiadeɛ hyia. Sɛ wopɛ afifide a ɛyɛ mmerɛw te sɛ nnuadewa a, fa toa a wɔde rose abata ho di dwuma. Eyi ma wɔde petepete brɛoo a ɛrenhaw asase no anaasɛ ɛrensɛe ntini a ɛyɛ mmerɛw.
Mpɛn pii no, afifide a ɛwɔ dan mu no hwehwɛ sɛ wɔyɛ no pɛpɛɛpɛ. Nsuo a wɔde gu mu a ɛwɔ nsuo teateaa ma wutumi gugu asase no so nsuo tẽẽ a worenpete nsuo ngu dan mu nneɛma anaa nhaban so. Afifide a ɛwɔ abɔnten, titiriw nea ɛwɔ mpa akɛse so no nya toa a ɛwɔ nsu a ɛtrɛw mu na ama wɔakata so ntɛmntɛm no so mfaso.
Mpɛn dodow a wugugu nsu no gyina afifide ahorow ne wim tebea so. Afifide bi te sɛ Moringa oleifera , nyin yiye bere a wogugu so nsu nnafua 10 biara no. Ebia afoforo behia sɛ wɔma wɔn nsu dapɛn biara. Sɛ wode nsu toa di dwuma a, ɛma wutumi di nsu dodow ne mpɛn dodow a wode gu mu no so.
Ɛha na yɛhwɛ ntɛm a ɛfa mpɛn dodow a wɔde nsu gugu so yiye ma Moringa ahorow no ho:
Afifide Ahorow Ahorow |
Mpɛn dodow a Wɔde Ngugu Ngugu so |
Afifide no Kɔkɔɔ (cm) . |
Nhaban a Ɛyɛ Foforo (g) . |
|---|---|---|---|
Moringa a wɔfrɛ no oleifera a wɔfrɛ no oleifera |
Nnafua 10 biara |
29.8 - 94.3 |
2.9 - 34.2 |
Moringa a wɔfrɛ no peregrina |
Nnafua 10 biara |
20.9 - 78.5 na ɛwɔ hɔ |
2.7 - 18.9 |
Sɛ wopɛ sɛ wunya nea eye sen biara a, gugu so nsu anɔpatutuutu anaa anwummere. Eyi ma nsu a ɛyɛ hyew no so tew na ɛma nsu no du ntini no mu. Kwati sɛ wobɛma nhaban no ayɛ nsu, efisɛ eyi betumi de fungal nyarewa aba. Nsuo toa boa wo ma wode w’ani si asase no so tẽẽ, na ɛma wo nsuo a wode gugu so no yɛ adwuma yie.
Sɛ ɛba sɛ wobɛgugu w’afifide so nsu a, ebia wubesusuw ho sɛ ebia a nsuo a wɔde gu toa mu anaa hose ne nea eye sen biara. Wɔn mu biara wɔ n’ahoɔden, nanso ɛsono atirimpɔw ahorow. Nsu a wɔde gu mu ma wutumi di nsu dodow a afifide biara nya so pɛpɛɛpɛ. Wubetumi de w’ani asi ntini no so tẽẽ, na ɛboa ma wokwati sɛ wobɛma nsu a ɛboro so na ama nhaban no yɛ nwunu. Eyi ho hia titiriw ma afifide a ɛwɔ dan mu anaa nnuadewa a ɛyɛ mmerɛw a wɔmpɛ sɛ nsu bɛtra wɔn nhaban so.
Ɔkwan foforo so no, hose yɛ papa ma mmeae akɛse a wɔde kata so ntɛmntɛm. Nanso, ebetumi ayɛ anifere sɛ wobedi wɔn so. Nsu a ano yɛ den a efi hose mu betumi ayiri afa asase no so anaasɛ asɛe afifide a ɛyɛ mmerɛw. Nea ɛka ho no, hose taa de nsu pii di dwuma wɔ ne nyinaa mu. Sɛnea nhwehwɛmu kyerɛ no, akwan a wɔfa so nsu gugu so wɔ amanne kwan so te sɛ hose taa ma wɔde nsu di dwuma kɛse bere a wɔde toto akwan a wɔahyɛ so kɛse ho no. Sɛ nhwɛso no, soaker hoses betumi akora nsu pii so 30% sen atetesɛm mu nsu a wɔde gugu so, nanso ɛda so ara nni pɛpɛɛpɛ a ɛte sɛ nsu toa.
Ɔkwan |
Nsuo a Wɔkora So |
Nneɛma a Wɔyɛ no Yiye Ntotoho |
|---|---|---|
Soaker Hose a wɔde hyɛ nsu mu |
30% nsuo a wɔkora so |
Ɛyɛ nea etu mpɔn kɛse |
Amammerɛ mu Nsuo a Wɔde Ma |
Nsu a wɔde di dwuma kɛse |
Ɛnyɛ nea etu mpɔn kɛse |
Sɛ wode turo ketewaa bi anaa afifide a wɔde ahyɛ nkuku mu reyɛ adwuma a, nsu toa ne nea eye sen biara. Ɛyɛ nea wotumi fa so, ɛnyɛ den sɛ wobedi ho dwuma, na ɛma wutumi de ahwɛyiye gugu so nsu. Wɔ turo akɛse ho no, wubetumi de hose a wɔde gugu so nsu wɔ baabiara ne nsu toa a wɔde gugu afifide pɔtee bi a ɛsɛ sɛ wɔhwɛ so yiye no abom.
Sprinkler nhyehyɛe yɛ ɔkwan foforo a agye din, titiriw wɔ sare akɛse anaa turo mpa ho. Wɔyɛ mmerɛw efisɛ wobetumi akata baabi a ɛtrɛw a woremmɔ mmɔden kɛse. Wode si hɔ ara kwa, dannan wɔn, na woma wɔnyɛ adwuma no. Nanso nea wɔkyere ni: nsu a wɔde petepete nsu so no nyɛ adwuma yiye koraa bere a ɛfa nsu a wɔde di dwuma ho no. Nsu pii yera esiane sɛ ɛyɛ hyew nti, titiriw wɔ nna a ɛyɛ hyew anaa mframa bɔ kɛse mu. Nokwarem no, nhwehwɛmu ahorow kyerɛ sɛ nhyehyɛe ahorow a wɔde petepete nsu so betumi asɛe nsu pii bere a wɔde toto akwan a wɔde wɔn ani asi so kɛse te sɛ nsu a wɔde gugu nnɔbae so ho no.
Nanso nsuo toa de nsuo kɔ asase no mu tẽẽ. Eyi ma nsu a ɛyɛ hyew no so tew na ɛma nsu no du ntini no mu baabi a ehia kɛse no. Bere a nsu a wɔde petepete nneɛma so yɛ papa ma mmeae akɛse no, ɛnyɛ nea eye mma afifide a wohia nsu pɔtee bi. Sɛ woredua nhabannuru anaa nhwiren a ɛsɛ sɛ wohwɛ so yiye a, nsu a wɔde gu mu ma wunya tumi a wuhia na ama woanya apɔwmuden.
Ɔkwan biara a wɔfa so nsu gugu so no wɔ mfaso ne ɔhaw ahorow, na nea eye sen biara a wobɛpaw no gyina wo turo no kɛse, sɛnea wɔahyehyɛ no, ne afifide ahorow a woredua so. Nkyekyɛmu a ɛyɛ ntɛm a ɛbɛboa wo ma woasi gyinae ni:
Watering Can
Pros : Ɛyɛ pɛpɛɛpɛ, wotumi fa so, na eye ma turo nketewa anaa afifide a wɔde ahyɛ nkuku mu. Ɛkora nsu so denam mmeae pɔtee bi a ɛde n’ani si so so na ɛtew asiane a ɛwɔ hɔ sɛ nsu bɛboro so no so.
Cons : Egye bere ma turo akɛse na egye nsaano mmɔdenbɔ.
Hose
Pros : Ɛkata mmeae akɛse so ntɛmntɛm na ɛnyɛ den sɛ wode bedi dwuma ama abɔnten mmeae.
Cons : Ɛnyɛ pɛpɛɛpɛ, wɔde nsu di dwuma kɛse, na ebetumi asɛe afifide a ɛyɛ mmerɛw denam nsu nhyɛso a emu yɛ den so.
Sprinkler System
Pros : Ɛyɛ mmerɛw ma sare akɛse anaa turo mpa. Ɛmma bere ne mmɔdenbɔ nsɛe.
Nea enye : Nsu a ɛyera kɛse denam nsu a ɛyɛ hyew so na ɛnyɛ nea etu mpɔn kɛse mma afifide a wohia nsu pɔtee bi.
Sɛ worehwehwɛ sɛ wobɛkari pɛ wɔ adwumayɛ a etu mpɔn ne ɔhwɛ mu a, nsu toa yɛ adwinnade a wotumi de di dwuma pii a ɛyɛ adwuma yiye ma turoyɛ adwuma dodow no ara. Ɛho wɔ mfaso titiriw ma turoyɛfo a wɔpɛ sɛ wɔkora nsu so na wɔma wɔn afifide adwene a ɛfata no.

Mfonini no Fibea: unsplash a wɔde yiyi mu
Sɛ woretetew nsu a wɔde gugu nsu mu a, nneɛma a wɔde yɛ no ho hia sen sɛnea ebia wubesusuw. Nneɛma ahorow biara—plastic, dade, anaa dɔte—wɔ mfaso horow a ɛwɔ so. Plastik a wɔde nsu gu mu ne lightweight and easy to carry , na ɛma ɛyɛ nea ɛfata ma afifide a ɛwɔ dan mu anaa turo nketewa. Ɛsan nso yɛ sikasɛm mu adamfofa na ɛwɔ kɔla ne nsusuwii ahorow. Nanso, ebia ɛrentra hɔ nkyɛ saa sɛ wogyaw wɔ owia mu bere tenten a.
Nanso dade nsuhina deɛ, ɛyɛ den na ɛyɛ fɛ. Wɔyɛ papa ma abɔnten dwumadie na wotumi di tebea a emu yɛ den ho dwuma. Ebinom mpo de ade a wɔde kata so a ɛnyɛ nkannare na ɛba, na ɛma ɛtra hɔ kyɛ. Nsu a wɔde dɔte ayɛ ntaa mma nanso ɛma wonya biribi soronko a wɔde asiesie. Wɔyɛ duru na ɛyɛ mmerɛw, enti ɛfata yiye sɛ wɔde bedi dwuma wɔ dan mu anaasɛ sɛ ade a wɔde kyerɛ.
Afotu : Sɛ worehwehwɛ biribi a ɛtra hɔ kyɛ na wotumi de di dwuma wɔ mmeae pii a, dade nsu toa a wɔde akata so a ɛbɔ wo ho ban no yɛ nea ɛyɛ den a wubetumi apaw.
Ɛsɛ sɛ wo nsu toa no kɛse ne wo turoyɛ ahiade hyia. Wɔ afifideɛ a ɛwɔ dan mu anaa mmeaeɛ nketewa ho no, toa ketewa a ɛtumi fa lita 1-2 yɛ adwuma yie. Ɛnyɛ den sɛ wobedi ho dwuma na ɛrennye baabi a wɔde nneɛma pii sie. Sɛ wopɛ turo akɛse a, wubehia toa kɛse—biribi a ɛtumi fa lita 5-10. Eyi mma wunnya akwantu pii a wobɛkɔ akɔsan ahyɛ mu ma.
Susuw mu duru dodow a wo ho tɔ wo sɛ wobɛsoa no ho. Nsuo a wɔde nsuo gu mu a ɛyɛ ma no betumi ayɛ duru, titiriw sɛ woregugu so nsuo wɔ baabi kɛseɛ a. Sɛ wowɔ nsɛm a ɛfa sɛnea wotumi nantew ho anaasɛ wopɛ nnesoa a emu yɛ hare a, paw nea ɛyɛ ketewaa na san hyɛ mu sɛnea ɛho hia.
No spout design di dwuma kɛse wɔ sɛnea wubetumi agugu w’afifide so nsu yiye no mu. Nsu a ɛware na ɛyɛ teateaa ye ma nsu a wɔde gugu so pɛpɛɛpɛ. Ɛboa wo ma wudu mmeae a ɛyɛ den te sɛ afifide bi ase anaa nketewa a ɛsensɛn hɔ a wunhwie ngu. Sɛ wopɛ afifide anaa nnuadewa a ɛyɛ mmerɛw a, hwehwɛ nsu a wɔde gu mu a rose abata ho. Eyi ma wonya aduru a wɔde petepete so brɛoo a ɛte sɛ osu a ɛrenhaw asase no.
Nsu a ɛtrɛw ye sɛ wɔde kata mmeae akɛse so ntɛmntɛm. Wɔyɛ papa ma abɔnten turo mpa a ahoɔhare ho hia sen pɛpɛɛpɛ. Nsuo a wɔde gu nsuo mu bi mpo wɔ nsuo a wɔde gu mu a wotumi sesa mu, na ɛma wutumi sesa nsuo a wɔde petepete so fɛfɛɛfɛ ne asuten a ɛnkɔ so daa.
Hyɛ no nsow : Paw spout a ɛne w’afifide ahiade hyia. Sɛnea wotumi yɛ nneɛma pii no betumi ama wo nsu a wode gugu so no ayɛ mmerɛw kɛse.
Sɛ wode nsu toa di dwuma a, ɛma wutumi di wo nsu a wode gugu so no so kɛse. Turoyɛfo pii aka sɛnea adwinnade yi boaa wɔn ma wɔtee wɔn afifide ase yiye no ho asɛm. Sɛ nhwɛso no, nhwehwɛmu bi a wɔyɛe wɔ nkurow akɛse mu turoyɛ ho kyerɛe sɛ turoyɛfo suaa sɛnea wɔbɛhwɛ sɛnea wɔde nsu di dwuma yiye. Obi a ɔde ne ho hyɛɛ mu no kae sɛ, 'Mesuae sɛ nsu no nhyɛso kyerɛ nsu dodow a wɔde di dwuma ne bere tenten a ɛsɛ sɛ megugu so nsu.' Saa nhumu yi boaa wɔn ma wɔyɛɛ nsakrae wɔ wɔn nsu a wɔde gugu so no mu, na ɛmaa wɔhwɛɛ sɛ wɔn afifide no nyaa nsu dodow a ɛfata pɛpɛɛpɛ.
Nsuo a wɔde gu mu nso hyɛ adwene a wɔde si biribi so ho nkuran. Sɛ wode nsa gugugu so nsu a, wohwɛ afifide biara ahiade yiye. Wuhu nea ɛrenya nkɔso na ebia ebehia sɛ wɔhwɛ so yiye. Saa kwan a wode nsa yɛ yi betumi ama wo turoyɛ ho nimdeɛ atu mpɔn bere a bere kɔ so no. Turoyɛfo binom mpo de nsuhina di dwuma de sɔ nsu a wɔde yɛ nnɔbae hwɛ, na ɛma wɔn afifide nya aduannuru bere a wɔma nsu a wɔde di dwuma no yɛ nea wontumi nni so no.
Nsuo a wɔde gu mu no ma wo turoyɛ nhyehyɛe no yɛ mmerɛw na etu mpɔn. Sɛnea wotumi fa so no ma wutumi di akɔneaba wɔ wo turo mu a wunhyia ɔhaw biara. Wubetumi agugu nketewa a wɔde sɛn so, mpa a wɔama so, anaa afifide a wɔde ahyɛ nkuku mu nsu a worentwe hose a emu yɛ duru. Saa nsakrae yi boa titiriw sɛ wo turo no wɔ mmeae a ɛyɛ den sɛ wobɛkɔ hɔ a.
Nea enti a turoyɛfo ani gye nsukorade ho ni:
Wɔn mu yɛ hare na ɛnyɛ den sɛ wobɛsoa, bere mpo a ɛyɛ ma no.
Wɔma kwan ma wɔgugu nsu pɛpɛɛpɛ, na ɛtew nwura so na esiw nsu a wɔde gugu so boro so ano.
Wɔyɛ adwuma pii, wɔyɛ adwuma yiye ma afifide a ɛwɔ dan mu, mpa a ɛwɔ abɔnten, ne nsu a wɔde yɛ asase mpo.
Afotu : Sɛ woyɛ foforo wɔ turoyɛ mu a, fa nsu toa ketewaa bi fi ase. Ɛnyɛ den sɛ wubedi ho dwuma na ɛboa wo ma wusua afifide hwɛ ho mfitiasesɛm.
Bere a turoyɛfo binom pɛ hose anaa nsu a wɔde petepete nneɛma so ma mmeae akɛse no, pii hu sɛ nsu a wɔde gugu nsu mu no yɛ nea mfaso wɔ so kɛse ma turo nketewa. Wɔyɛ mmerɛw sɛ wode bedi dwuma na enhia sɛ wɔhyehyɛ anaasɛ wosiesie. Nea ɛka ho no, wɔboa wo ma wo ne w’afifide di nkitaho wɔ ɔkwan a emu dɔ so, na wɔdan nsu a wode ma no yɛ ade a ɛma wo ho dwo, na wodwennwen nneɛma ho.
Nsuo a wɔde gugu nsuo mu nyɛ turo adwinnadeɛ ara kwa. Ɛboa wo ma wugugu afifide so nsu pɛpɛɛpɛ, ɛma nea ɛyɛ mmerɛw no yɛ nea ahobammɔ wom, na ɛtew nneɛma a wɔsɛe no so. Wubetumi de ayɛ nkuku a ɛwɔ dan mu, mpa a wɔde si abɔnten, anaa nketewa a wɔde sɛn mpo. Sɛnea wotumi fa so na wotumi de di dwuma wɔ mmeae pii no ma ɛyɛ nea ɛfata ma turo akɛse nyinaa.
Sɛ wopɛ sɛ wudi wo nsu a wode gugu so no so yiye a, saa adwinnade yi ne nea eye sen biara a wubetumi apaw. Ɛma afifide hwɛ yɛ mmerɛw na ɛboa wo ma wo ne wo turo no nya abusuabɔ. Paw biako a ɛfata w’ahiade, na wubehu sɛnea turoyɛ bɛyɛ mmerɛw kɛse.
Fa wo turo kɛse ne afifide ahorow paw biako. Sɛ wopɛ mmeae nketenkete a, kɔhwehwɛ toa ketewaa bi. Sɛ wopɛ turo akɛse a, paw nea ɛwɔ tumi kɛse. Hwehwɛ nneɛma te sɛ spout tenten anaa rose attachment ma nsuo pɛpɛɛpɛ.
Pɛpɛɛpɛ! Fa nsuo a ɛyɛ nsuo fra nsuo a ɛwɔ wo nsuo a wode gu mu no mu. Di akwankyerɛ a ɛwɔ fango no so no akyi na ama woatumi ayɛ no yiye. Saa kwan yi ma wɔkyekyɛ no pɛpɛɛpɛ na ɛboa ma w’afifide no twetwe aduannuru yiye.
Hohoro ho adapɛn kakraa biara anaasɛ bere a wode nsu a wɔde yɛ nnɔbae adi dwuma awie no. Hohoro mu yiye na amma nsunsu anaa atɛkyɛ anboaboa ano. Sɛ wohohoro ho daa a, ɛma wo nsu toa no kɔ so yɛ papa na ɛma w’afifide no kɔ so nya apɔwmuden.
Dade nkotoku kyɛ na ɛte sɛ nea ɛyɛ fɛ. Plastik de no mu yɛ hare na ɛnyɛ den sɛ wɔbɛsoa. Paw dade a wode bedi dwuma wɔ abɔnten ne plastic a wode bedi dwuma wɔ dan mu. N’abien nyinaa yɛ adwuma yiye, enti paw nea ɛfata w’ahiade.
Fa nsuo a wɔde gu mu a wɔde rose abata ho di dwuma. Ɛma wonya aduru a wɔde petepete so brɛoo a ɛsuasua osutɔ. Fa w’ani si asase no so, na ɛnyɛ nhaban no, na woakwati sɛ wobɛsɛe ntini a ɛyɛ mmerɛw anaasɛ wode fungal ho nsɛm bɛba.