Bi sɛnɛko fɛɛrɛw la, . sɛnɛfɛnw fiyɛlanw jɔyɔrɔ ka bon kosɛbɛ sɛnɛfɛnw sɔrɔli ni baarakɛcogo ɲuman na. Sɛnɛko cogoya min bɛ ka wuli tuma bɛɛ, sɛnɛfɛnw fiyɛlanw jɔyɔrɔ n’u nafa faamuyali nafa ka bon kosɛbɛ sɛnɛkɛlaw bolo minnu b’a fɛ ka to ɲɔgɔndan na ani k’u ka sɔrɔ bɛɛ lajɛlen n’u ka nafa bonya.
Sɛnɛfɛnw fiyɛlanw nafaw bi sɛnɛko fɛɛrɛw la
Sɛnɛ fiyɛlanw jɔyɔrɔ ka bon bi sɛnɛko fɛɛrɛw la, u bɛ nafa caman di minnu bɛ sɛnɛ kɛcogo ɲumanw n’u nafa bonya. O baarakɛminɛn minnu bɛ se ka kɛ fɛn caman ye, olu ye fɛn caman sɛmɛntiya sɛnɛkɛlaw ka sɛnɛfɛnw ladoncogo la, ka foro kɛnɛmanw ladonni nɔgɔya ani ka dɔ fara sɔrɔ kan.
Sɛnɛfɛnw fiyɛlanw nafa jɔnjɔn dɔ ye u ka se ka bagajiw, fɛnɲɛnamafagalanw ani binfagalanw tila-tila ka ɲɛ. Ni sɛnɛkɛlaw bɛ baara kɛ ni fiyɛlanw ye, u bɛ se k’a lajɛ ko nin fɛn nafama ninnu bɛ kɛ u ka sɛnɛfɛnw na cogo kelen na, ka balofɛnw ni lakanani di u ma minnu ka kan ka kɛ walasa ka kɛnɛya sabati ani ka binkɛnɛw bali. Sɛnɛ fiyɛlanw dɛmɛni fɛ, binjugu fagali bɛ kɛ laɲini ye, wa a bɛ kɛ nafama ye, o bɛ dan sigi nafolo sɔrɔli ɲɔgɔndan na sɛnɛfɛnw ni jiriw cɛ minnu bɛ don jamana kɔnɔ.
Ka fara binjuguw kɛlɛli kan, . sɛnɛfɛnw fiyɛlanw fana bɛ dɛmɛ don fɛnɲɛnamaw kɛlɛli la. U b’a to sɛnɛkɛlaw bɛ se ka fɛnɲɛnamafagalanw ni fɛnɲɛnamafagalan wɛrɛw kɛ tigitigi, ka tiɲɛni dɔgɔya fɛnɲɛnamafagalanw fɛ i n’a fɔ fɛnɲɛnamaw, wuluw ani sogow. Ni sɛnɛkɛlaw bɛ baara kɛ ni fiyɛlanw ye, u bɛ se k’u ka sɛnɛfɛnw tanga bagabagali ma minnu bɛ se ka kɛ, ka sɔrɔ ka dɔ bɔ u jigi da kemikɛli juguw kan ani ka u ka sigida laminiw ka balansi dafalen mara.
Ka fara o kan, sɛnɛfɛnw fiyɛlanw bɛ dɛmɛ don jiko kɛcogo ɲuman na. Ni se bɛ ji tila-tila yɔrɔbaw kan cogo kelen na, o fiyɛlilanw bɛ a to sɛnɛfɛnw ka ji bɛrɛbɛrɛ sɔrɔ walasa ka bonya ka ɲɛ. Ni sɛnɛkɛlaw bɛ baara kɛ ni fiyɛlanw ye, u bɛ se ka ji tiɲɛni dɔgɔya ani ka dɔ bɔ ji bɛɛ lajɛlen na u ka sɛnɛko baara la, o b’a to u bɛ sabati ani ka sigida lakana.
Ni sɛnɛfɛnw fiyɛlanw donna u ka sɛnɛ kɛcogo la, sɛnɛkɛlaw bɛ se ka nafa caman sɔrɔ. Dɔ farali baarakɛcogo ɲuman ni nafa sɔrɔli kan, o ye nafabaw dɔ ye, bawo fiyɛlilanw bɛ kɛ sababu ye ka fɛn nafamaw kɛ sɛnɛfɛnw na joona ani ka u kɛ cogo tigitigi la. O bɛ na ni sɛnɛfɛnw kɛnɛya sabatili ye, ka sɔrɔ caya, ani laban na, nafa caman sɔrɔli sɛnɛkɛlaw bolo.
Sɛnɛfɛnw fiyɛlan ɲuman sugandili i ka foro kama
Ni foro ɲɛnabɔli ko don, sɛnɛfɛnw fiyɛlan ɲuman sugandili nafa ka bon kosɛbɛ. Sɛnɛ fiyɛlan ye baarakɛminɛn nafamaba ye min bɛ sɛnɛkɛlaw dɛmɛ u ka sɛnɛfɛnw ka kɛnɛya n’u ka nafa sabati. Ikomi sugandi caman bɛ sugu la, a bɛ se ka kɛ ko ye min bɛ mɔgɔ degun ka furaji dafalen sɔrɔ i ka foro la. Nin barokun in kɔnɔ, an bɛna kuma fɛn kolomaw kan minnu ka kan ka jateminɛ ni sɛnɛfɛnw fiyɛlan sugandili ye.
Fɛn fɔlɔ minnu ka kan ka jateminɛ, olu dɔ ye furaji suguya ye min bɛ bɛn aw magow ma kosɛbɛ. Fiyɛlan suguya caman bɛ sɔrɔ, i n’a fɔ bololabaarakɛlaw ka fiyɛlanw, minnu ka ɲi foro misɛnninw ma walima yɔrɔw la minnu ka kan ka fiyɛli tigitigi kɛ. Nin furaji ninnu girinya ka nɔgɔn, wa u kɛcogo ka nɔgɔn, o b’a to u bɛnnen don binjugu fagali ni fɛnɲɛnamafagalanw kɛlɛli ma.
Fɛn nafama wɛrɛ min ka kan ka jateminɛ, o ye i ka foro bonya ye ani yɔrɔ min ka kan ka datugu. Ni foro belebele bɛ aw bolo walima ni aw mago bɛ yɔrɔbaw datugu, aw bɛ se ka fiyɛlan dɔ de wajibiya min fanga ka bon ani min bɛ datugu ka caya. Faan wɛrɛ fɛ, ni foro fitinin dɔ b’aw bolo walima ni aw mago bɛ ka yɔrɔ kɛrɛnkɛrɛnnenw laɲini, fiyɛlikɛlan fitinin bɛ se ka kɛ.
Aw bɛ sɛnɛfɛn suguya minnu sɛnɛ ani aw ka jiriw mago kɛrɛnkɛrɛnnenw fana ka kan ka jateminɛ. Sɛnɛfɛn dɔw bɛ se ka kɛ ni fiyɛlan suguya kɛrɛnkɛrɛnnen dɔ ye walasa ka ji kɛ walima ka fɛnɲɛnamafagalanw kɛlɛ. A nafa ka bon ka aw ka sɛnɛfɛnw ka ɲinini kɛrɛnkɛrɛnnenw faamuya walasa aw bɛ furaji min sugandi, o ka se k’o magow ɲɛ ka ɲɛ.
Ni aw bɛ a sugandi sɛnɛko fiyɛlan , a nafa ka bon kosɛbɛ ka jateminɛ kɛ minɛnw ka ɲumanya n' u muɲuli la. Ni i ye wari bila fiyɛlilan ɲuman na, o bɛ se ka kɛ sɔngɔba ye a daminɛ na, nka o bɛ se ka wari bɔ i la waati jan kɔnɔ. Fiyɛlan min bɛ mɛn, o bɛna foro baara gɛlɛnw muɲu, wa a tɛna dilan walima ka fɛn caman ci a nɔ na.
A laban na, sani aw ka latigɛ laban kɛ, a ka ɲi aw ka seginnkanniw kalan ani ka ladilikanw ɲini sɛnɛkɛla tɔw fɛ. Mɔgɔ minnu ye furaji kɛrɛnkɛrɛnnen dɔ kɛ kaban, ni aw ye olu ka kuma mɛn, o bɛ se ka hakilina nafamaw di a baarakɛcogo n’a dannaya kan.
Kuncɛli
Sɛnɛfɛnw fiyɛlanw jɔyɔrɔ ka bon bi sɛnɛ na, bawo u bɛ dɛmɛ don ka bagajiw, fɛnɲɛnamafagalanw ani binfagalanw tila ɲɔgɔn na, ka sɛnɛfɛnw kɛnɛya ni u falenni sabati. U bɛ dɛmɛ fana don binjugu fagali la, fɛnɲɛnamaw kɛlɛli la, ani jiko la, o bɛ kɛ sababu ye ka sɛnɛ sabatili kɛ. Sɛnɛ fiyɛlan ɲuman sugandili nafa ka bon kosɛbɛ, ka jateminɛ kɛ fɛnw na i n’a fɔ furaji suguya, foro bonya, sɛnɛfɛnw magow, ani minɛnw cogoya. Ni sɛnɛkɛlaw ye desizɔn ta ni kunnafoni ye, u bɛ se k’u ka baara kɛcogo ɲɛ ani ka sɔrɔ yiriwa.
