Yala aw b’a fɛ ka nafa caman sɔrɔ aw ka kuran fiyɛlan na wa? Nin barokun in kɔnɔ, an bɛna laadilikan nafamaw ni bilasiralikanw di aw ma kuran fiyɛlan ɲuman sugandicogo kan aw magow kama, ka fara a minɛcogo ni a ladoncogo ɲumanw kan. An bɛna fɛɛrɛw fana sɛgɛsɛgɛ walasa ka aw ka furaji kɛcogo ɲuman ni a nafa bonya, ka a lajɛ ni aw ye nɔ ɲumanw sɔrɔ. Ka fara o kan, an bɛna gɛlɛyaw ɲɛnabɔ minnu bɛ kɛ tuma caman na, i bɛ se ka minnu sɔrɔ ani ka fɛɛrɛw di walasa ka se sɔrɔ olu kan. I kɛra dugukoloko ɲɛnabɔbaga ŋana ye wo, walima sotigi min b’a fɛ k’i ka nakɔ ladon, nin barokun bɛna i dɛmɛ ni dɔnniya ni seko ye walasa ka baara kɛ n’i ka kuran fiyɛlan ye ka ɲɛ.
Kuranko fiyɛlan ɲuman sugandili
Kuran fiyɛlan ɲuman sugandili nafa ka bon sɛnɛko la. I kɛra sɛnɛkɛla ye wo, i kɛra nakɔbaarakɛla ye wo, ka kɛ ni fiyɛlilan ɲuman ye min bɛ se ka da a kan, o nafa ka bon binjugu fagali la, fɛnɲɛnamafagalanw kɛlɛli la, ani jiko la. Ikomi sugandili suguya caman bɛ sugu la, a bɛ se ka kɛ ko ye min bɛ mɔgɔ degun ka sugandili ɲuman kɛ. Nin barokun in kun ye k’aw bilasira sɛnɛ kuran fiyɛlan dafalen sugandili taabolo la aw magow kama.
Ni binjugu fagali ni fɛnɲɛnamafagalanw kɛlɛli ko don, ka kɛ ni fiyɛlilan ye min bɛ fiyɛli tigitigi ni tiɲɛni kɛ, o nafa ka bon kosɛbɛ. Aw bɛ fiyɛlan ɲini min bɛ tansiyɔn sigicogo ladilan, min b’a to aw bɛ se ka furaji kɛcogo ni a fanga sɛmɛntiya ka kɛɲɛ ni aw magow ye. O bɛna kɛ sababu ye ka binjuguw faga ani ka fɛnɲɛnamafagalanw kɛlɛ ka ɲɛ, k’a sɔrɔ aw ma kemikɛlifɛnw tiɲɛ kojugu walima ka lamini jiriw tiɲɛ.
Fɛn wɛrɛ min ka kan ka jateminɛ, o ye fiyɛlan seko ye. Sɛnɛyɔrɔbaw la, fiyɛlan min seko ka bon, o bɛna bɛn kosɛbɛ bawo o bɛna dɔ bɔ a la ka to ka fa. Nka ni nakɔ fitini bɛ aw bolo walima ni aw mago bɛ furaji la walasa ka baara kɛ ni a ye tuma dɔw la, fiyɛlan min fanga ka dɔgɔn, o bɛ se ka bɔ.
Muɲuli fana ye fɛnba ye min ka kan ka ɲini kuran fiyɛlan kɔnɔ. Sɛnɛ baara bɛ se ka gɛlɛya, wa aw mago bɛ fiyɛlan na min bɛ se ka baara kɛcogo gɛlɛnw muɲu tuma bɛɛ. Aw bɛ furajiw ɲini minnu dilannen don ni fɛn ɲumanw ye minnu tɛ se ka sɔgɔ ani ka sɛgɛn. Ka fara o kan, aw bɛ a lajɛ ni fɛn dɔw bɛ yen i n’a fɔ bɔrɔ min barika ka bon ani min bɛ mɔgɔ lafiya, a dilanni min bɛ se ka baara kɛ ka ɲɛ, ani a ladonni nɔgɔman.
Jiko siratigɛ la, fiyɛlan min ka fiyɛlilan bɛ se ka da a kan ani min bɛ baara kɛ ka ɲɛ, o nafa ka bon. Aw bɛ fiyɛlan ɲini min bɛ furaji suguya wɛrɛw di, o bɛ a to aw bɛ se ka furaji kɛcogo ni a datugucogo ladilan. O bɛna kɛ sababu ye ka jiko ɲuman ni cogo kelen na, ka jiriw falen kɛnɛya sabati ani ka ji tiɲɛni dɔgɔya.
A minɛcogo ni a ladoncogo ɲuman
Sɛnɛfɛnw fiyɛlanw minɛcogo ɲuman n’u ladonni nafa ka bon kosɛbɛ walasa u ka baara kɛcogo ɲuman n’u si jan. Aw mana baara kɛ ni sɛnɛfɛnw kuran fiyɛlan ye wo, walima suguya wɛrɛ, ni aw ye fɛɛrɛ ɲumanw tigɛ, o bɛ se ka dɔ fara aw ka fiyɛli baara kɛcogo ɲuman n’a nafa kan kosɛbɛ.
Fɔlɔ ni fɔlɔ, a nafa ka bon ka fiyɛlan saniya ka ɲɛ a kɛli kelen-kelen bɛɛ kɔfɛ. O tɛ dan tolenw ka ɲɔgɔn sɔrɔli ni u datuguli dɔrɔn ma, nka a bɛ dɛmɛ fana ka kemikɛlifɛnw nɔgɔli bali. Aw bɛ a daminɛ ni ji tolen o ji tolen ye jidagayɔrɔ la, ka o ko ni ji sanuman ye. Aw bɛ aw janto kosɛbɛ fiɲɛbɔlanw, filɛriw ani fɛn tɔw bɛɛ la minnu bɛ tali kɛ furaji la. Aw bɛ burusi walima finimugu nɔgɔlen dɔ kɛ walasa ka nɔgɔ walima fɛn dɔw bɔ a la. Saniyacogo ɲuman tɛ dan fiyɛlan si janya dɔrɔn ma, nka a bɛ dɛmɛ fana ka furaji fiyɛlen jogo ɲuman sabati.
Ladonni tuma bɛɛ nafa ka bon o cogo kelen na walasa sɛnɛfɛnw fiyɛlilan ka to a cogo la min ka bon kosɛbɛ. Aw bɛ a lajɛ ni sɛgɛn ni sɛgɛn taamasiɲɛw tɛ a la, i n’a fɔ bɔgɔbɔli, kari, walima yɔrɔ tiɲɛnenw. Aw bɛ a yɔrɔ minnu tiɲɛna, aw bɛ olu falen joona walasa ka tiɲɛni wɛrɛw bali. Aw bɛ to ka tulu kɛ yɔrɔw la minnu bɛ lamaga, i n’a fɔ pɔnpe, walasa u ka baara kɛ ka ɲɛ. A ka ɲi ka tugu dilanbaga ka laadilikanw kɔ ladonni ni u ladonni ko la.
Ni a bɛ tali kɛ fiyɛlilan tali la, a nafa ka bon ka a jateminɛ ka ɲɛ. O ye ka furaji tansiyɔn, a fiyɛli hakɛ, ani a jibɔ hakɛ ladilan walasa ka a jira ko furaji kɛli ka ɲɛ. Jateminɛ ɲuman bɛ dɛmɛ ka datugucogo kelen sɔrɔ ani ka binjugu fagali walima fɛnɲɛnamafagalanw kɛlɛcogo ɲuman sɔrɔ. A fana bɛ tiɲɛni dɔgɔya ani ka sigida nɔgɔli farati dɔgɔya.
Ka fara o kan, a nafa ka bon kosɛbɛ ka lakana sariyaw labato ni aw bɛ sɛnɛfɛnw fiyɛlanw minɛ. Aw bɛ aw tanga finiw don tuma bɛɛ, i n’a fɔ ganw, ɲɛkisɛw, ani masike, walasa aw kana maga furakisɛw la. Aw bɛ furaji hakɛ ni a kɛli hakɛ fɔlenw labato walasa ka furaji kɛli kojugu walima a tali dɔgɔyali bali. Fura tolenw ni minɛn lankolonw filicogo ɲuman fana nafa ka bon walasa ka sigida tiɲɛni dɔgɔya.
Ka baarakɛcogo ɲuman ni baarakɛcogo ɲuman caya
Bi diɲɛ kɔnɔ min bɛ taa teliya la, ka baarakɛcogo ɲuman ni baarakɛcogo ɲuman caya, o nafa ka bon kosɛbɛ jagokɛlaw bolo walasa u ka to ɲɔgɔndan na. Industri dɔ min bɛ a jigi da o sariyakolow kan kosɛbɛ, o ye sɛnɛ ye. Sɛnɛkɛlaw ni sɛnɛkɛlaw b’u cɛsiri tuma bɛɛ walasa k’u ka sɔrɔ yiriwa walasa ka dumuni ni sɛnɛfɛn wɛrɛw ɲinini min bɛ ka bonya, o ɲɛ.
Fɛɛrɛ dɔ min bɛ se ka kɛ walasa ka baara kɛcogo ɲuman ni nafa caman sɔrɔ sɛnɛko la, o ye ka baara kɛ ni minɛn kɔrɔlenw ye i n’a fɔ sɛnɛfɛnw fiyɛlanw. O minɛn ninnu jɔyɔrɔ ka bon sɛnɛko baara suguya caman na, i n’a fɔ binjugu fagali, fɛnɲɛnamafagalanw kɛlɛli, ani jiko. Sɛnɛ fiyɛlan bɛ kɛ baarakɛminɛn barikama ye, min b’a to sɛnɛkɛlaw bɛ se ka bagajiw, binfagalanw ani fɛnɲɛnamafagalanw kɛ u ka sɛnɛfɛnw na ka ɲɛ.
Ni sɛnɛfɛnw fiyɛlanw ko don, sugu bɛ sugandi caman di, i n’a fɔ sɛnɛfɛnw kuran fiyɛlan min bɛ fɔ kosɛbɛ. Nin minɛn kura in bɛ sɛnɛkɛlaw dɛmɛ u ka se ka furaji ta u kɔ kan ka sɔrɔ ka fiyɛli kɛcogo ɲuman sabati. Kuran bɛ baara kɛ ni fɛɛrɛ min ye, o b’a to fiyɛli kɛcogo bɛ se ka kɔlɔsi tigitigi, ka kemikɛli hakɛ bɛnnen lase sɛnɛfɛnw ma, ka sɔrɔ ka tiɲɛni dɔgɔya.
Binfagacogo ɲuman nafa ka bon walasa sɛnɛfɛnw ka falen kɛnɛya la. Binjuguw bɛ ɲɔgɔn sɔrɔ ni sɛnɛfɛnw ye nafolo nafamaw kama i n’a fɔ ji, balofɛnw ani tile yeelen. Ni sɛnɛkɛlaw ye binjuguw kɛlɛ ka ɲɛ, u bɛ se k’u ka sɔrɔ caya ani ka sɛnɛfɛnw bɔnɛ dɔgɔya. Sɛnɛ fiyɛlan minnu bɛ ni fɛɛrɛ kɔrɔw ye, olu bɛ se ka binjuguw laɲini ka ɲɛ ani k’u ban, o bɛ sɛnɛkɛlaw ka waati ni nafolo nafamaw bɔ u la.
Fɛnɲɛnamafagalanw kɛlɛli ye sɛnɛko nafama wɛrɛ ye. Fɛnɲɛnamaw, sogow ani fɛnɲɛnama wɛrɛw bɛ se ka tiɲɛniba kɛ sɛnɛfɛnw na ni u ma ɲɛnabɔ ka ɲɛ. Sɛnɛfɛnw fiyɛlanw, n’u seko bɛ fɛnɲɛnamafagalanw lase tigitigi, olu bɛ sɛnɛkɛlaw dɛmɛ ka fɛnɲɛnamafagalanw kɛlɛ ka ɲɛ. Ni sɛnɛkɛlaw ye fɛnɲɛnamafagalan hakɛ bɛnnen kɛ ni fiyɛlan ye, u bɛ se k’u ka sɛnɛfɛnw lakana ka sɔrɔ ka sigida tiɲɛni dɔgɔya.
Ka fara o kan, jiko jɔyɔrɔ ka bon sɛnɛfɛnw falencogo ɲuman na. Jiko fɛɛrɛ ɲumanw, ni sɛnɛfɛnw fiyɛlanw tali farala ɲɔgɔn kan, o bɛ se ka sɛnɛkɛlaw dɛmɛ ka ji hakɛ bɛnnen di u ka sɛnɛfɛnw ma. Ni sɛnɛkɛlaw ye jiko kɛcogo ɲuman kɛ, u bɛ se ka jiko nafolo mara ani ka ji tiɲɛni dɔgɔya, o bɛ na ni sɛnɛ sabatili ye ani musaka tɛ min na.
Gɛlɛyaw ɲɛnabɔli ani ko minnu bɛ kɛ tuma caman na
Ni a bɛ tali kɛ sɛnɛfɛnw fiyɛlanw tali la, a man teli ka gɛlɛya suguya caman sɔrɔ ani ka gɛlɛyaw ɲɛnabɔ. Aw bɛ baara kɛ ni sɛnɛ kuran fiyɛlan ye wo, walima fiyɛlan suguya wɛrɛ, a nafa ka bon aw ka gɛlɛyaw dɔn minnu bɛ se ka sɔrɔ tuma caman na ani u ɲɛnabɔcogo.
Sɛnɛkɛlaw ni nakɔbaarakɛlaw bɛ gɛlɛya min sɔrɔ tuma caman na, o ye ka fiyɛlilan da tugu. O bɛ se ka kɛ sababu suguya caman fɛ, i n’a fɔ nɔgɔ walima nɔgɔ minnu bɛ ji fiyɛlen na. Walasa ka nin ko in ɲɛnabɔ, a ka ɲi aw ka fɔlɔ ka a lajɛ ni fɛn o fɛn bɛ se ka ye. Ni dɔw bɛ yen, aw bɛ u bɔ ni hakilisigi ye ni burusi fitini walima ɲinmugu ye. A nafa ka bon fana ka to ka fiyɛlan saniya ani ka a ko ni ji sanuman ye a kɛli kelen-kelen bɛɛ kɔfɛ walasa a kana datugu.
Gɛlɛya wɛrɛ min ka teli ka sɔrɔ, o ye fiyɛli kɛcogo kelen ye. O bɛ se ka kɛ sababu ye yɔrɔ dɔw ka kemikɛlifɛnw walima ji caman sɔrɔ ka tɛmɛ yɔrɔ wɛrɛw kan, o bɛ na ni fɛnɲɛnamafagalanw kɛlɛli walima jiko nafama ye. Walasa ka nin ko in ɲɛnabɔ, a nafa ka bon kosɛbɛ ka a lajɛ ni fiyɛlilan dawolo labɛnna ka ɲɛ. Aw bɛ furaji kɛcogo lajɛ ani ka ladilanni wajibiyalenw kɛ walasa ka a tilatilali kɛ cogo kelen na. A ka ɲi fana ka teliya ni yɔrɔjan sabatilen mara ni aw bɛ fiyɛli kɛ walasa ka a datugu cogo kelen na.
Jibɔ ye ko wɛrɛ ye min bɛ se ka sɔrɔ sɛnɛfɛnw fiyɛlanw fɛ. O bɛ se ka kɛ ka a sababu kɛ sigilanw sɛgɛnnenw ye walima yɔrɔ minnu tiɲɛna. Ni aw bɛ to ka fiyɛlan ladon ani ka a sɛgɛsɛgɛ, o bɛ se ka dɛmɛ don ka fɛnw dɔn minnu bɛ se ka bɔn. Ni jikuru dɔ kɔlɔsira, a nafa ka bon ka yɔrɔw walima u datugulanw falen joona walasa ka tiɲɛni wɛrɛw bali ani ka baara kɛcogo ɲuman sabati.
Ka fara nin ko minnu bɛ kɛ tuma caman na, a nafa ka bon ka fiyɛlan mago kɛrɛnkɛrɛnnenw ɲɛnabɔ, i n’a fɔ binjugu fagali ani fɛnɲɛnamafagalanw kɛlɛli. Ni aw bɛ sɛnɛfɛnw fiyɛlan kɛ binjugu fagali la, a nafa ka bon kosɛbɛ ka binfagalan bɛnnenw kɛ ani ka tugu a kɛcogo la min fɔra. A nafa ka bon fana aw k’aw hakili to dantigɛli walima sariyakolow la minnu bɛ binfagalanw tali kan aw ka sigida la.
Walasa ka fɛnɲɛnamafagalanw kɛlɛ, a nafa ka bon ka fɛnɲɛnamafagalan walima fɛnɲɛnamafagalan ɲumanw sugandi ani ka laadilikanw labato walasa ka u kɛ ka ɲɛ. A ka ɲi aw ka fɛnɲɛnamafagalan kɛrɛnkɛrɛnnenw dɔn aw bɛ minnu laɲini ani ka fura bɛnnenw sugandi ka kɛɲɛ n’o ye. Ka fara o kan, a nafa ka bon ka hadamadenw, baganw ani sigida lakanani bila jɔyɔrɔ fɔlɔ la ni aw bɛ baara kɛ ni kemikɛli furaw ye walasa ka fɛnɲɛnamafagalanw kɛlɛ.
Jiko ye sɛnɛfɛnw fiyɛlanw nafamaba wɛrɛ ye. Jiko ɲuman nafa ka bon sɛnɛfɛnw ni jiriw falenni kɛnɛya la. Ni aw bɛ fiyɛlan kɛ ji la, a nafa ka bon aw ka fɛnw jateminɛ i n’a fɔ dugukolo suguya, jiriw ji magoɲɛfɛnw, ani waati cogoya. A ka ɲi ka jiko bolodacogo boloda ka kɛɲɛ n’o ye, k’a ladilan i n’a fɔ a mago bɛ cogo min na ka kɛɲɛ ni jiriw mago kɛrɛnkɛrɛnnenw ye.
