Kuran fiyɛlanw kɛra fɛn ye min bɛ diya kosɛbɛ izini suguya caman na k’a sababu kɛ u nafa caman ye. Nin barokun in kɔnɔ, an bɛna kuran fiyɛlanw tali nafaw sɛgɛsɛgɛ, ka fara u bɛ nafa minnu lase sigida ni kɛnɛyako ma. U ka fɛɛrɛ kɔrɔw n’u dilanni ɲuman fɛ, kuran fiyɛlanw bɛ nafa caman lase bolola fiyɛlanw ma minnu bɛ kɛ ni bololabaarakɛlaw ye. U baara ka nɔgɔn, u bɛ se ka ta, wa u bɛ fɛnɲɛnamafagalanw, bagajiw ani binfagalanw kɛ cogo basigilen na ani cogo tigitigi la. Ka fara o kan, kuran fiyɛlanw tɛ sigida lakana, bawo u bɛ dɔ bɔ kemikɛlifɛnw hakɛ la, wa u bɛ tiɲɛni dɔgɔya. Ka fara o kan, o furajiw bɛ kɛ sababu ye ka kɛnɛya ni lakana sabati, u kɛtɔ ka baarakɛlaw ka sɛgɛn dɔgɔya ani ka fɛn juguw tali dɔgɔya. Aw ka to aw ɲɛ na, n’an bɛ ka kuran fiyɛlanw tali nafaw dɔn kosɛbɛ ani u bɛ se ka fɛn caman sɛmɛntiya aw ka fiyɛli baara la cogo min na.
Nafa minnu bɛ sɔrɔ kuran fiyɛlanw na
Kuran fiyɛlanw ye fɛn caman sɛmɛntiya sɛnɛko la, ka nafa caman lase u ma ka tɛmɛ laadala bolola fiyɛlanw kan. Nin minɛn nafama ninnu dabɔra walasa ka fɛnɲɛnamafagalanw, binfagalanw ani bagajiw fiyɛli baara nɔgɔya ani ka nɔ bɔ. U ka fɛn dilannenw n’u ka fɛɛrɛ kɔrɔw fɛ, kuran fiyɛlanw kɛra baarakɛminɛn ye min nafa ka bon bi sɛnɛkɛlaw ni nakɔbaarakɛlaw bɛɛ bolo.
Nafa fɔlɔ minnu bɛ sɔrɔ kuran fiyɛlan na, olu dɔ ye a nɔgɔya ye. A tɛ i n’a fɔ bololabaarakɛlaw ka fiyɛlanw minnu bɛ pɔnpe kɛ tuma bɛɛ, . kuran fiyɛlanw bɛ baara kɛ ni batiri ye min bɛ se ka charge (sara) kokura, o bɛ kɛ sababu ye ka fiyɛli kɛ tuma bɛɛ k’a sɔrɔ farikoloɲɛnajɛ si ma kɛ. O tɛ waati ni cɛsiri dɔrɔn bɔ, nka a bɛ sɛgɛn fana dɔgɔya fiyɛli waati janw na. Sisan, sɛnɛkɛlaw bɛ se k’u ka forow walima u ka nakɔw yɔrɔbaw datugu ni nɔgɔya ye, o bɛ dɔ fara u ka sɔrɔ bɛɛ kan.
Ka fara o kan, kuran fiyɛlanw bɛ dɔn u kɛcogo tigitigi fɛ ani u kɛcogo laɲininen fɛ. O fiyɛlilanw bɛ ni fiyɛlilanw ye minnu bɛ se ka ladilan, minnu bɛ se ka sigi walasa ka fiyɛli kɛcogo wɛrɛw lase, k’a ta jiri nɔgɔlenw ka sisi finman na ka taa a bila bajiba la min bɛ kɛ binkɛnɛ kunbabaw kama. O kɔlɔsili hakɛ in b’a to furakisɛw bɛ tila ɲɔgɔn na, o bɛ tiɲɛni dɔgɔya ani ka dɔ bɔ u fiyɛli kojugu farati la. Se min bɛ sɔrɔ ka furaji hakɛ ni a degun ladilan, o fana b’a to sɛnɛkɛlaw bɛ se k’u kɛcogo sɛmɛntiya ka kɛɲɛ n’u ka sɛnɛfɛnw mago kɛrɛnkɛrɛnnenw ye.
Nafaba wɛrɛ min bɛ kuran fiyɛlanw na, o ye u seko ye ka binjugu fagali ni fɛnɲɛnamafagalanw kɛlɛli sabati. Binjugu minnu bɛ se ka binfagalanw kɛlɛ ani fɛnɲɛnama minnu bɛ se ka banakisɛfagalanw kɛlɛ, olu cayalenba fɛ, a kɛra ko kɔrɔba ye ka furakɛli fɛɛrɛ ɲumanw ta. Kuran fiyɛlanw bɛ fiyɛlan barikama ni basigilen di min bɛ se ka don furabuluw kɔnɔ ka taa a fɛ, ka o gɛlɛyaw laɲini ka ɲɛ ani ka u ban. A kɛcogo tigitigi fana bɛ dɛmɛ don ka tiɲɛni dɔgɔya lamini jiriw la, ka sɔrɔ ɲininenw sɔrɔ k’a sɔrɔ a ma tiɲɛni kɛ sigida la.
Jiko ye yɔrɔ wɛrɛ ye kuran bɔrɔ fiyɛlanw ka fisa yɔrɔ min na. O fiyɛlilanw bɛ se ka don ni fɛn kɛrɛnkɛrɛnnenw ye minnu bɛ u siri ɲɔgɔn na minnu bɛ a to fɛn caman bɛ se ka ɲɔgɔn falen nɔgɔya la fiyɛli ni jiko baara cɛ. O fɛn caman kɛcogo in b’a to u ka ɲi kosɛbɛ dugukolo nɔgɔ hakɛ ɲuman marali la, kɛrɛnkɛrɛnnenya la mara minnu ka teli ka ja walima ji dɛsɛ. Ni jiko sekow donna minɛn kelen kɔnɔ, sɛnɛkɛlaw bɛ se k’u ka sɛnɛfɛnw jiko magoɲɛfɛnw ɲɛnabɔ ka ɲɛ, ka kɛnɛya sabatili sabati ani ka sɔrɔ caya.
Lamini ni kɛnɛya nafaw
Lamini n’a ka kɛnɛya ladonni ka kan ka kɛ bɛɛ ka ɲɛtaa kunba ye. A nisondiyalen don ko walew ni fɛɛrɛ damadɔ bɛ yen minnu bɛ se ka kɛ sababu ye ka o fan fila bɛɛ kɛ. O fɛɛrɛ sugu dɔ ye sɛnɛfɛnw fiyɛlan ye, min jɔyɔrɔ ka bon sɛnɛko sabatili siratigɛ la.
Sɛnɛfɛnw fiyɛlanw ye baarakɛminɛn nafamaw ye sɛnɛkɛlaw bolo bawo u bɛ dɛmɛ don bagajiw, fɛnɲɛnamafagalanw ani binfagalanw tilatilali ɲuman na. O fiyɛlilan ninnu b’a to furakisɛw bɛ jɛnsɛn cogo kelen na, o bɛ tiɲɛni dɔgɔya ani ka furaw nafa bonya kosɛbɛ. Ni sɛnɛkɛlaw bɛ baara kɛ ni sɛnɛfɛnw fiyɛlanw ye, u bɛ se ka dɔ bɔ kemikɛlifɛnw hakɛ la, o bɛ kɛ sababu ye ka sigida kɛnɛman ni sabatilen sɔrɔ.
Baara kɛli bɛ nafa minnu lase sigida ma, olu dɔ la kelen sɛnɛfɛnw fiyɛlanw ye jiko dɔgɔyali ye. Nin fiyɛlan ninnu dabɔra walasa ka ji hakɛ bɛnnen di min ka kan ka kɛ jiko la, ka ji camanba ni ji tiɲɛni bali. O tɛ jiko dɔrɔn lakana, nka a bɛ dɛmɛ don fana dugukolo kɛnɛya sabatili la. Ji caman kɛli bɛ se ka kɛ sababu ye ka dugukolo sɔgɔ ani ka balofɛnw bɔli kɛ, o bɛ se ka nɔ jugu bila sigida la. Ni sɛnɛkɛlaw bɛ baara kɛ ni sɛnɛfɛnw fiyɛlanw ye, u bɛ se k’a lajɛ ko ji bɛ baara kɛ ka ɲɛ, ka sɛnɛ kɛcogo sabatilenw yiriwa.
Ka fara ji lakanani kan, sɛnɛfɛnw fiyɛlanw fana bɛ kɛ sababu ye ka binkɛnɛw kɛlɛ ani ka fɛnɲɛnamaw kɛlɛ. Binjuguw bɛ ɲɔgɔn sɔrɔ ni sɛnɛfɛnw ye balofɛnw ni jiko la, o bɛ dɔ bɔ sɛnɛfɛnw ni sɛnɛfɛnw sɔrɔli la. Ni sɛnɛkɛlaw bɛ furaji kɛ ka binfagalanw kɛ, u bɛ se ka binkɛnɛw falencogo ɲɛnabɔ ka ɲɛ, o b’a to sɛnɛfɛnw bɛ se ka ɲɛtaa sɔrɔ cogo ɲuman na. O cogo kelen na, sɛnɛfɛnw fiyɛlanw jɔyɔrɔ ka bon kosɛbɛ fɛnɲɛnamafagalanw kɛlɛli la. Fɛnɲɛnamafagalanw bɛ se ka ɲɛsin kɛrɛnkɛrɛnnenya la yɔrɔw ma, fɛnɲɛnamafagalanw bɛ yɔrɔ minnu na, o bɛ dɔ bɔ u tali bɛɛ lajɛlen na ani ka dɔ bɔ u nɔ juguw la fɛnɲɛnamaw la minnu tɛ laɲini ye.
Ni sɛnɛkɛlaw ye sɛnɛ kɛcogo sabatilenw ta ni sɛnɛfɛnw fiyɛlanw dɛmɛni ye, sɛnɛkɛlaw bɛ se ka dɛmɛ don sigida kɛnɛya bɛɛ lajɛlen na. O wale ninnu bɛ dɔ bɔ dugukolo sɔgɔli la, ji nɔgɔli la, ani sɛnɛ ka gazi bɔlen bɛɛ lajɛlen na. Ka fara o kan, ni dɔ bɔra u jigi da kemikɛlifɛnw kan, sɛnɛkɛlaw bɛ se ka dumuni kɛnɛmanw ni dumuni nafamaw dilan feerekɛlaw ye.
Sɛnɛfɛnw fiyɛlanw bɛ nafa minnu sɔrɔ sigida la, olu sirilen bɛ hadamadenw ka kɛnɛya la kosɛbɛ. Ni kemikɛlifɛnw tali dɔgɔyara ani ka sɛnɛ kɛcogo sabatilenw ta, fɛnɲɛnamafagalan tolenw farati bɛ dɔgɔya dumuni ni ji sɔrɔyɔrɔw la. O bɛ kɛ sababu ye k’a ɲɛsin hadamadenw ka kɛnɛya ni u ka lafiya sabatili ma. Ka fara o kan, ni sɛnɛ kɛcogo sabatilenw yiriwara, sɛnɛfɛnw fiyɛlanw bɛ se ka dɛmɛ don fɛnɲɛnama suguya caman lakanani na ani ka ɲɛnamaya kɛcogo lakana.
Kuncɛli
Kuran fiyɛlanw ye baarakɛminɛn nafama ye sɛnɛkɛlaw bolo, u bɛ nɔgɔya, u kɛcogo tigitigi, binjugu fagali ni fɛnɲɛnamafagalanw kɛlɛli seko bɛ bonya, ani jiko baarakɛcogo. Ni wari bilala o fɛɛrɛ in na, o bɛ se ka fiyɛli baara nɔgɔya, ka dɔ fara sɛnɛfɛnw sɔrɔli kan, ka sɛnɛfɛnw lakanani ni u falenni ɲɛ. Sɛnɛfɛnw fiyɛlanw, kuran fiyɛlanw fana sen bɛ o la, olu bɛ sɛnɛ kɛcogo sabatilenw yiriwa, wa u bɛ nafa lase sigida ni kɛnɛyako ma. Ni sɛnɛkɛlaw bɛ baara kɛ ni nin furaji ninnu ye, u bɛ se ka dɔ bɔ ji tali la, ka binjuguw ni fɛnɲɛnamaw kɛlɛ ka ɲɛ, ani ka dɔ bɔ u jigi da kemikɛlifɛnw kan. O bɛ kɛ sababu ye ka sigida kɛnɛya ani ka hadamadenw ka kɛnɛya ni lafiya sabati. A nafa ka bon sɛnɛkɛlaw ni bololabaarakɛlaw ka sɛnɛfɛnw fiyɛlanw nafa dɔn, k’u baara yiriwa walasa ka siniɲɛsigi sabatilen ni kɛnɛya sabati.
