Yala aw bɛ sɛnɛfɛnw fiyɛlan sugu la nka aw dalen tɛ a la aw bɛna a daminɛ yɔrɔ min na wa? Fiyɛlan ɲuman sugandili nafa ka bon kosɛbɛ walasa ka sɛnɛfɛnw fiyɛcogo ɲuman ni nafama sabati. Nin barokun in kɔnɔ, an bɛna fɛnw sɛgɛsɛgɛ aw ka kan ka minnu jateminɛ ni aw bɛ sɛnɛfɛnw fiyɛlan sugandi. K’a ta i ka foro bonya la ka se i bɛ sɛnɛfɛn suguya minnu sɛnɛ, fɛn jɔnjɔn damadɔ bɛ yen minnu bɛna nɔ bila i ka latigɛ la. Ka fara o kan, an bɛna an ɲɛsin ladonni ni musaka jateminɛw ma. Ladonni ɲuman nafa ka bon walasa ka aw ka fiyɛlan si janya ani ka a jɔli waati dɔgɔya, ka sɔrɔ musaka jateminɛ bɛna aw dɛmɛ ka fiyɛlan ɲuman sɔrɔ min bɛ bɛn aw ka baarakɛnafolo ma. Nin barokun laban na, i bɛna faamuyali jɛlen sɔrɔ dafalen sugandicogo kan sɛnɛfɛnw fiyɛlan min bɛ kɛ aw magow kama.
Fɛn minnu ka kan ka jateminɛ ni aw bɛ sɛnɛfɛnw fiyɛlan sugandi
Ni a bɛ fɔ sɛnɛfɛnw fiyɛlan sugandili ma, fɛn damadɔ bɛ yen minnu ka kan ka jateminɛ. Fiyɛlan ɲuman bɛ se ka danfaraba don sɛnɛko baara suguya caman nafa n’u nafa la i n’a fɔ binjugu fagali, fɛnɲɛnamafagalanw kɛlɛli, ani jiko. O la, a nafa ka bon ka fiyɛlan dɔ sugandi min bɛ aw ka sɛnɛ baara mago kɛrɛnkɛrɛnnenw ɲɛ.
Fɛn minnu ka kan ka jateminɛ, olu dɔ ye sɛnɛfɛnw fiyɛlan suguya ye. Sugandili suguya caman bɛ sɔrɔ sugu la, i n’a fɔ kɔfɛbaganw fiyɛlanw, fiyɛlanw minnu bɛ sama kɔfɛ, ani fiyɛlanw minnu bɛ sigi. Sugu kelen-kelen bɛɛ n’a nafa n’a dɛsɛ don, o la a nafa ka bon kosɛbɛ k’i ka ɲininiw jateminɛ ani ka sugandili kɛ ka kɛɲɛ n’o ye. Misali la, ni foro fitinin dɔ b’aw bolo walima ni aw mago bɛ ka taama yɔrɔ gɛlɛnw na, sɛnɛfɛnw kuran fiyɛlan min bɛ kɛ ka bɔrɔw fiyɛ, o bɛ se ka kɛ sugandili ɲuman ye.
Fɛn nafama wɛrɛ min ka kan ka jateminɛ, o ye fiyɛlan seko ye. Aw ka sɛnɛ baara bonya ani aw ka kan ka yɔrɔ min datugu, o de bɛna a jira aw ka fiyɛlan seko ɲuman na. A nafa ka bon ka balansi don fiyɛlan sɔrɔli ni min bɛ se ka ji caman minɛ walasa ka baara kɛ ka ɲɛ, ani min man gɛlɛn kojugu walima min man gɛlɛn ka se ka baara kɛ. Ka fara o kan, aw bɛ furaji muɲuli n’a jogo jateminɛ walasa a ka se ka aw ka sɛnɛko baara ɲininiw muɲu.
Fiɲɛ suguya ni fiyɛli fɛɛrɛ ye fɛn nafama wɛrɛ ye min ka kan ka to an hakili la. Sɛnɛfɛnw ni baara suguya wɛrɛw bɛ fiyɛli fɛɛrɛ kɛrɛnkɛrɛnnenw de wajibiya, o la a nafa ka bon ka fiyɛlan sugandi min bɛ sugandi bɛnnenw di. Sɛnɛfɛnw fiyɛlan dɔw bɛ na ni fiyɛlilan dɔw ye minnu bɛ se ka ladilan minnu bɛ a to fiyɛli kɛcogo ni degun suguya wɛrɛw bɛ se ka kɛ, o bɛ kɛ sababu ye ka fɛn caman sɛgɛsɛgɛ baara suguya caman na. Ka fara o kan, aw bɛ jateminɛ kɛ a ladonni ni a saniya nɔgɔya la, barisa fiyɛlan min datugulen don walima min tɛ baara kɛ, o bɛ se ka baara kɛcogo bali kosɛbɛ.
Ni aw bɛ sɛnɛfɛnw fiyɛlan sugandi, a nafa ka bon fana aw ka jateminɛ kɛ a bɛ lakana fɛɛrɛ minnu di. Fura fiyɛli bɛ se ka kɛ farati ye, o la aw bɛ fɛnw ɲini i n’a fɔ aw tangalanw, lakanalanw, ani fiɲɛbɔlanw. Ka fara o kan, aw bɛ aw jija ka a lajɛ ni furaji ni furajiw bɛ bɛn aw ma, barisa fiyɛlan suguya caman bɛ se ka dilan baara kɛrɛnkɛrɛnnenw kama.
Ladonni ni musaka jateminɛw
Ladonni ni musaka jateminɛw
Ni sɛnɛfɛnw fiyɛlanw ko don, ladonni ni musaka jateminɛw jɔyɔrɔ ka bon kosɛbɛ latigɛw la. Sɛnɛkɛlaw ni sɛnɛkɛlaw bɛ u jigi da o furajiw kan kosɛbɛ baara suguya caman na, i n’a fɔ binjugu fagali, fɛnɲɛnamafagalanw kɛlɛli, ani jiko. O la, a nafa ka bon ka ladonni wajibiyalenw faamuya ani musaka minnu bɛ tali kɛ o la, walasa ka nin baarakɛminɛn nafama ninnu baara ka ɲɛ ani ka mɛn.
Ladonni jateminɛ fɔlɔw dɔ la kelen ye sɛnɛfɛnw fiyɛlanw ye saniya ye tuma bɛɛ. A kɛcogo kelen-kelen bɛɛ kɔfɛ, fiyɛlilan ka kan ka saniya ka ɲɛ walasa ka a tolenw walima furakisɛ tolenw bɔ a la. Ni aw ma fiyɛlan saniya ka ɲɛ, o bɛ se ka kɛ sababu ye ka a datugu ani ka dɔ bɔ a baarakɛcogo la, o bɛ se ka nɔ bila fiyɛli baara bɛɛ lajɛlen nafa la. Ka fara o kan, o bɛ se ka kɛ sababu ye ka fɛnw dilan walima ka fɛnw falen minnu musaka ka bon.
Ladonni ko nafama wɛrɛ ye fiyɛlan yɔrɔw sɛgɛsɛgɛli ye. O ye ka sɛgɛsɛgɛli kɛ ni sɛgɛn ni sɛgɛn taamasiɲɛw tɛ, i n’a fɔ tubabufura, fiɲɛbɔlanw walima sigilanw tiɲɛnen. Yɔrɔ minnu tiɲɛna, olu ka kan ka wuli joona walasa ka fɛnw bali ka bɔ u nɔ na walima ka baara kɛ ka ɲɛ baara kɛtuma na. Sɛgɛsɛgɛli kɛli tuma bɛɛ, o bɛ se ka dɛmɛ don ka koɲɛw dɔn joona, ka gɛlɛyabaw bali ka taa a fɛ, ka laban ka dɔ bɔ ladonni musakaw la.
A maracogo ɲuman fana nafa ka bon walasa ka sɛnɛfɛnw fiyɛlanw si jan. Ni aw bɛ waati gɛlɛnw na, i n’a fɔ funteni jugumanba walima nɛnɛba, o bɛ se ka tiɲɛni kɛ fiyɛlikɛlan yɔrɔw la. O la, a ka ɲi ka fiyɛlan mara yɔrɔ nɛnɛman ni jalen na ni a tɛ baara la. Ka fara o kan, ni aw ye fiyɛlan tanga buguri ni nɔgɔ ma, o bɛ se ka a bali ka datugu ani ka saniya caman kɛli dɔgɔya.
Ni musaka fan jateminɛna, a nafa ka bon kosɛbɛ ka wari bilali fɔlɔ jateminɛ ani musaka kuntaalajan minnu bɛ tali kɛ sɛnɛfɛnw fiyɛlanw na. Hali ni kuran fiyɛlanw bɛ se ka kɛ ka kɔn ka caya ni i ye u suma ni bololabaarakɛminɛn wɛrɛw ye, u bɛ nafa caman lase u ma baarakɛcogo ɲuman ni u baara nɔgɔya siratigɛ la. Nin furaji ninnu bɛ bololabaarakɛlaw ka pɔnpe kɛli ban, ka farikolo degun dɔgɔya a kɛbaga kan ani ka dɔ fara a ka baarakɛcogo kan. Ka fara o kan, kuran fiyɛlanw ka teli ka ladonni caman kɛ, wa u si bɛ mɛn, o bɛ na ni musaka dɔgɔyali ye waati jan kɔnɔ.
Kuncɛli
Ka kininbolo sugandi sɛnɛko fiyɛlan nafa ka bon sɛnɛko baara ɲɛtaa kama. Fɛn minnu ka kan ka jateminɛ, olu ye fiyɛlan suguya ye, a seko, a fiyɛlan suganditaw ani a lakanani fɛɛrɛw. Ni sɛnɛkɛlaw ye o ko ninnu jateminɛ ani ka mago kɛrɛnkɛrɛnnenw faamuya, u bɛ se ka fiyɛlan dɔ sugandi min bɛ baara kɛ ka ɲɛ ani ka binjugu fagali, fɛnɲɛnamafagalanw kɛlɛli, ani jiko ɲuman sabati. Ladonni ni musaka jateminɛ fana nafa ka bon. Saniya tuma bɛɛ, yɔrɔw sɛgɛsɛgɛli, ani u maracogo ɲuman de ka kan walasa ka baara kɛ ka ɲɛ ani ka mɛn. Hali ni kuran fiyɛlanw bɛ se ka kɛ ni wari fɔlɔ caman ye, u ka baarakɛcogo ɲuman n’u muɲuli bɛ se ka kɛ sababu ye ka musakaw bɔ waati jan kɔnɔ. Ikomi sɛnɛkɛlaw bɛ u jigi da furajiw kan baara nafamaw kama, ka ladonni bila jɔyɔrɔ fɔlɔ la ani ka musakaw jateminɛ minnu bɛ tali kɛ o la, o nafa ka bon kosɛbɛ sɛnɛ kɛcogo sabatilenw na.
